مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 188

امام صادق علیه السلام می فرماید: خدای رحمت کند کسی را که امر ما را احیا کند (1)و نیز می فرماید: «تزاوروا وتلاقوا وتذاکروا واحیوا أمرنا».(2)

ذکر این نکته ضروری است که نباید احیاگری انبیا و ائمه را در توجه دادن صرف به آخرت و سعادت اخروی محصور کرد، چرا که این خلاف واقعیت است. آنها به حیات دنیوی مردم نیز به اندازه خودش توجه داشته اند، برای مثال از حضرت صادق علیه السلام نقل شده است که شخصی خدمت آن حضرت رسید و گفت من دنیا را دوست دارم و علاقه مندم دنیا به من رو کند.

حضرت فرمود: می خواهی با دنیا چه کنی؟

گفت: من و عائلهام از آن بهره مند شویم و به وسیله آن صله رحم و انفاق کنم و به زیارت خانه خدا بروم.

حضرت فرمود: اینها دنیا نیست، بلکه از آخرت است.

روایت «الدنیا مزرعه الآخره» همین معنی را نشان میدهد. البته به طوری که قبلا یادآوری شد دنیا ارزش ابزاری دارد نه ارزش غایی و این بسیار مهم است. برای این که چگونگی توجه انبیا و ائمه به حیات دنیوی روشن شود می توان به مواردی که در این زمینه مورد تأکید قرار گرفته است اشاره کرد؛ از آن جمله عبارتند از: دعوت به تعقل، حجیت عقل، دعوت به علوم و فنون و واجب کفایی دانستن آنها، ارزشمند دانستن تفکر و لزوم اندیشه در طبیعت، انسان، تاریخ و شریعت، بالا دانستن مقام انسان نسبت به طبیعت و تأکید و دعوت به تسخیر آن، نفی مقام الوهی پدیده های طبیعی، تأکید بر نقش تجربه و آوردن مثالهای عینی و تجربی مانند حیوانات و ستارگان، تأکید بر زمان و نقش زمان، ارزشمند دانستن کار و تلاش و عامل ازدیاد تجربه و عقل شمردن آن، کار را عامل عزت دانستن، ارزشمندی حرفه و فن، نفی کسالت، تن پروری، تنبلی بیکاری و پرخوابی، نفی سردار شدن، تأکید بر پیوند دنیا و آخرت، تأکید بر همت بزرگ و ضرورت پشتکار و اقدام بر اتمام کارهای بزرگ، تأکید بر عزت و قدرت و توانمندی، ناپسند شمردن فقر، تأکید بر نظم