مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 194

3- ٣. به نظر می رسد اندیشه نزد شریعتی بر خلاف امام، دارای ارزش ابزاری است.

متجددان (غیر وابسته) متوجه ضعفهای جامعه و به دنبال اصلاح آن بودند و در این جهت به مشکلات ناشی از واقعیتهای مذهبی و تأثیر نامطلوب آن توجه داشتند؛ برای مثال می توان به اندیشه های جلال آل احمد اشاره کرد. وی برای نجات جامعه از انحطاط و استعمار، غرب گرایی را بیماری عمده می دانست و بر ضرورت روشنفکری تأکید می کرد و در این زمینه از ویژگیهای منفی جامعه سنتی مذهبی نیز که عامل تبعیت و پذیرفتن وضع موجود است، انتقاد می نمود.

امام خمینی اندیشمندی احیاگر

اشاره

بررسی کامل اندیشه های امام خمینی، با الگوهای احیاگری نیازمند فرصت و فراغت دیگری است. در این جا صرفا به طرح مختصر بعضی ابعاد احیاگرایانه اندیشه امام بسنده میکنیم.

١- احیای اندیشه دینی

یکی از کارهای امام احیای اندیشه دینی می باشد. در این خصوص امام اولا، به احیای اندیشه دینی فی نفسه می پردازد و این کار را به صورتهای زیر انجام میدهد: الف) احیای اندیشه دینی با تکیه بر منابع درونی دین و ایجاد پیوند بین معرفتهای دینی (اخلاق، کلام و فلسفه، فقه و عرفان).

ب) طرح ابعاد مغفول معرفت دینی و زدودن مسائل اضافی برای رسیدن به معرفت حقیقی دینی.

ج) تفسیر این جهانی اندیشه های دینی. برای مثال تفسیر امام از حج و مسأله برائت از مشرکان زمان یا شیطان بزرگ دانستن آمریکا از مثالهای این موضوع است. ثانیا، به احیای دین در جامعه دینداران اقدام می کند. انتقاد امام از اسلام منزوی و خانقاهی و متحجر در این راستا معنی می یابد. امام معتقد است، مبدأ همه خیرات و مبدأ همه ترقیاتی که برای یک مملکت هست، چه در جهت مادیت و چه در جهت معنویت