مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 237

اباحیگری اخلاقی و رواداری مطلق وجود دارد.(1)

اما در اندیشه دینی، که تساهل و تسامحی مبتنی بر جوهره اصلی و ناب شریعت مطرح است، اندیشه بنیادی و روح کلی تمام تعالیم شریعت، اعتقاد قدسی، معنوی و الهی است که در قالب «اندیشه توحیدی» مطرح می شود، جهان و کلیت نظام هستی، از خاستگاهی حکیمانه پدید آمده و فرجام آن، بازگشت به همان حقیقت مطلق است و انسان در مجموعه هستی، موجودی سرگردان و بلاتکلیف نیست، بلکه تکلیف الهی و ارزشی بر عهده وی گذاشته شده و موجودی «مکلف» است؛ لذا در دایره تکلیف حرکت میکند و به خروج از این دایره نمی تواند تن دهد، پس طبیعی است که حتی و مرزی برای افعال و حرکتهایش وجود داشته باشد.

پیامدهای تولرانس لیبرالی

اشاره

تساهل و تسامح، به سبک لیبرالی آن، پیامدهای ناموزون و منفی فراوانی را در پی می آورد که به دلیل اهمیت موضوع، به پاره ای از آنها اشاره میکنیم.

١- عرفی سازی شرایع آسمانی

شرایع آسمانی به آموزه هایی وحیانی، الهی اند و جنبه های مختلف حیات بشری را مورد توجه قرار داده اند و در پی کرامت انسانی در جنبه های مختلفی می باشند (نمونه بارز آن، اسلام است)، در صورت رواج تولرانس لیبرالی، به سوی عرفی شدن سیر خواهند کرد و عرفی سازی شریعت، سبب تطبیق ادیان با عقاید عرف اجتماعی خواهد شد و در آن صورت، دیانت، تابعی از شرایط عرفی خواهد بود؛ زیرا در تولرانس لیبرالی، هیچ امری نمی تواند حقیقت داشته باشد، پس بر درک واحدی از دین نباید تکیه کرد و باید درکهای عموم افراد جامعه موردنظر قرار گیرد و همین است حدیث دنیوی شدن شریعت و خروج شریعت از دایره قدسیت خویش.