مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 243

انسانی است که تحت تأثیر مدرنیته قرار گرفته و سیر مدرنیستی دارد و می خواهد نقشی بر این جهان بزند.

مدرنیته یا مدرنیستها چه تعریفی از سنت دارند و نقد شما بر این تعریف چیست؟

مددپور: ستت از نظر آنها یک مشت مرده ریگ و میراثهای کهنه و گذشته است که به صورت عادت درآمده و مقداری وسعت می بخشند و تعبیر ترادیسیون را به کار می برند که آثار تمدنی است که بتدریج به وجود آمده و از بین رفته است.

راه نقد مدرنیته چیست؟

مددپور: نقد اینها از دو منظر صورت می گیرد؛ یکی از موضع خود مدرنیستها و پست مدرنیستها، یکی از موضع ستتیها و سنت گرایان و شرع گرایان. «ترادیسیونالیستها» یک طور مدرنیته و اتباع مدرنیته را نقد میکنند و اکنون هم در جهان معاصر پست مدرنیستها نقد دوم را دارند. حال بستگی دارد که از چه موضعی اینها را نقد میکنیم؛ مثل میشل فوکو و مارتین هیدگر نقدشان میکنیم، یا مثلا مانند مرحوم شیخ مجتبی قزوینی یا دینداری مثل امام خمینی و از منظر یک عالم ایمانی نقد میکنیم.

در عالم همه غرب را نقد میکنند؛ بعضی جزئیاتش را نقد می کنند. مرحوم جلال آل احمد هم در کتاب غربزدگی و هم در خدمت و خیانت روشنفکران غرب را نقد کرده، مرحوم آقای فردید در فرهنگ در شرق و غرب و در گفتارهای قبل و بعد از انقلابشان و داریوش شایگان» در آسیا در برابر غرب نقد کرده است. نصر، داوری و امثال من هم نقد کرده اند، همه ما نقد میکنیم، منتهی نقد کردن از لوازم ذاتی مدرنیته است در کنار راسیونالیته؛ یعنی عقلانیت و نقادی در کنار عناصر دیگر، از لوازم ذاتی مدرنیته هستند. البته من اساسی و بنیادی ترین لازمه ذاتی مدرنیته را نفسانیت میدانم؛ یعنی