سنت و روشنفکری/محمدحسین پژوهنده
اشاره
است، در لغت به معنای شیوه، روش فکری و قالب عملی معین و ثبوت یافته است. شادروان محمود حسابی در واژه "Trade" بجز شیوه، أستادگی، ورزه، کردار، کاروکرد را آورده است که در مجموع، معنای کار پخته ورزیده و از روی استادی را افاده می نماید.(1) لیکن در عربی به معنای هر شیوه و روش عملی (یا قول) ثبوت یافته و ماندگار است و به قید وصفی «حسنه» و «سیئه» در می آید.
شاید بتوانیم از همین جا به نسبی بودن سنت نیز پی ببریم؛ زیرا طبعأ کسی که ستتی را می نهد یا از آن پیروی می کند، به زعم خوب بودن و پخته و ورزیده بودن به آن رو می کند و این دیدگاه دیگران است که با ارزیابی آن در بوته معیار ارزشی خود، به آن قید دیگری می زنند.
ستت در معنای فرهنگ اسلامی آن و نیز در معنای فرهنگ عمومی فارسی، از مقوله ارزشی محض است؛ زیرا بیانگر حقیقت پنهانی است که برای افاده و معنی رسانی خود به شرایط خاص کارکردی نیازمند است؛ یعنی اگر شرایط لازم در کارکرد آمده باشد، معنای
1- 1. فرهنگ حسابی، چاپ دوم، 1373، ص553.