مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 299

حجله آرایی، چله زنان و... که اکنون نماد محض اند.

ج - سنتهای خرافی، شیوهها و عادات و روشهایی هستند که از کاهنان، ساحران، رمالان، عزایم خوانان،(1) شیادان و زرنگهای عوام فروشنفکران بی سواد) به جای مانده است؛ یا این که بخشی از همان سنتهای نمادشده ای هستند که دوران نمادین شان نیز به سر آمده است و همان معنای انتزاعی ارزشی را نیز از دست داده اند و لیکن جاهلانه و بدون هیچ وجه عقلانی ای برجای مانده اند و اکنون با پیشرفت مدنیت و ترقی فکر، با وضعیت متحول شده حاضر، سازگاری ندارند.

نمونه ای از این ستتها چیزهایی هستند مانند: تخم مرغ شکستن برای رهایی بیمار از چشم زخم، بستن پوسته تخم مرغ و ذغال و پارچه سبز به بازو برای دفع چشم زخم، قوت کردن بعد از خواندن تعویذ(2) ، رقص مرگ همراه با نوعی موسیقی مذهبی برای مبارزه با دیو، باد و زار(3) که در جان و بدن بیمار رفته اند(4) ، استفاده از طلسمات برای دفع برخی از بیماریها، بسیاری از فال بد و خوب زدنها (بویژه در خصوص افراد ارزشی) و....

ارزیابی سنتها

سنتهای نوع اول که از آن به عنوان «آیین فطرت» می توان نام برد، در حقیقت قوانین ثابت و لایتغیر حاکم بر طبیعت و انسان هستند و در هر شرط و وضعیتی ثابتند؛ همانند قانون حرکت، قانون جذب و دفع، قانون تحول و تغییر، قانون زاد و میر، قانون تجزیه و ترکیب پذیری و... که اساس زندگی اشیاء و موجودات بر اینها استوار است و در انسان، چون همه غریزه ها از قبیل: تفوق طلبی، عشق و شهوت، کین و نفرت، عادت گزینی، همنوع خواهی، جمع پذیری، جذب خیرات و دفع مکروهات، صید و فداء، معبود خواهی، توسعه طلبی، نیروخواهی و زادومیر و....