مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 310

به بعد، نقش میکرب فلج شده واکسیناسیون را به خود خواهد گرفت.

دیگر این که حرکت روشنفکری به گونه جریانی باشد؛ یعنی موفق شده باشد جو غالب بسازد؛ در این صورت این حرکت توانسته است توانایی اندیشه عمومی را از جامعه سلب کند و برای کوتاه زمان آن را مقلد خود سازد. جو شانتاژ تبلیغاتی جریان روشنفکری یک حرکت توده ای و گلهای را سبب شده است که هر کس با آن می رود بدون آن که بیندیشد چرا و به کجا می رود!! حرکتهایی از این دست اگر چه ممکن است از اندیشه یک دانشمند یا اندیشمند سرچشمه گرفته باشد، لیکن عموما گردانندگان سناریوی آن طبقه تحصیلکرده متوسط، روزنامه نگاران و نویسندگان خرده پا هستند (البته در کشورهای روبه توسعه یا عقب مانده ممکن است اساتید دانشگاه هم در میان آنان باشند و این بدان معنی نیست که از آنان به عنوان دانشمند یا اندیشمند یاد کنیم!)

مغزهای سیاسی را در این گونه حرکتها در پشت صحنه می یابیم که سعی میکنند آفتابی نشوند. البته اینان نیز بخشی از تحصیلکرده های متوسط هستند.

تغییر سنتها، تغییر در فرهنگ معنوی

با فرض این که ستتهای اجتماعی از مقوله فرهنگ معنوی هستند سابقا اعتقاد بر این بود که در مقابل امواج تغییرخواهانه فرهنگ معنوی مهلت زیادی برای تدارک دیدن مقابله وجود دارد؛ زیرا این گونه تغییرها به گونه لاک پشتی و خیلی کند صورت میگیرن تند و کند در ایجاد تغییر فرهنگی اجتماع اتابعی است از یک متغیر اجتماعی یعنی از اصل حرکت جامعه. بنابراین اگر عوامل و شرایط را در نظر نیاوریم که تطور پیدا کرده اند و فزونی یا تشدید. یافته اند و همان گونه تغییر را همانند گذشته بپنداریم، مرتکب خطا شده ایم؛ خظایی که جبران ندارد.

تغییرهای معنوی فرهنگی در گذشته به علت بسته بودن فرهنگ در اثر جزمیت گرایی و نیز محدودیت امکانات ارتباطی و عدم توسعه علوم و فنون و... - به کندی صورت می پذیرفته است به حدی که برای جایگزینی امور جدید به دو یا سه نسل نیاز داشت و در همان زمانها حرکت عمومی جامعه نیز به کندی صورت می پذیرفت و در