مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 311

بسیاری از امور ثابت می ماند. چنان که قوانین، شیوه ها و روشهای جنگ به مدت قریب به شش هزار سال به همان شیوه های دو قرن پیش حاکم بوده است.)

عوامل و شرایط تشدیدکننده حرکت اجتماع که از دو قرن پیش به صورت ملموسی وارد عمل شده اند تحول و تغییر و حتی تطور تاریخ را دستخوش بازی خود قرار داده است و بتدریج بر سرعت و شتاب آن افزوده می شود. بنابراین، سرعت حرکت جوامع بازتابی از افزایش عوامل تحول را در خود می پروراند و تداوم این تناوب بده بستانی، زایش مضاعف را در روبرو به همراه دارد تا آن جا که رشد تصاعدی می یابد (و هر ثانیه کار چند صد سال را میکند!)

پارامتر جدیدی که از مختصه های عصر مدرنیته به شمار می آید و عامل مؤثری در انتقال فرهنگها و ادغام و استحاله آن فرهنگ یا خرده فرهنگها یا اجزای آن است و در محو یا جابجایی یا جایگزینی ستتها نیز مؤثر است . در عصر ما - مسأله ارتباطات و تکنولوژی اطلاعات ارتباطی است که اکنون در حاملهای الکترونی (نک: تراشه های الکترونی ذخیره کننده اطلاعات به وسیله الکترون ئیدروژن) و بر بال امواج و پرتوها به فاصله زمانی کمتر از 30 ثانیه سطح جهان را پوشش می دهد. این متغیر علمی به عنوان عامل فزاینده تغییر اجتماعی می تواند نقش آفرینی کند و تاکنون کشورهای جنوب از اثرهای تخریبی آن - محو ستتها - در امان نمانده اند.