مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 337

1- .1 فیروزآبادی، قاموس اللغه، ماده لقط؛ مجمع البحرین، ج 2، ماده لقط.

وحزنا (قصص/8)

در آیه اول، التقاط به معنای گرفتن حضرت یوسف از چاه توسط کاروانیان، و در آیه دوم، به معنای گرفتن حضرت موسی از آب توسط فرعون می باشد.

از نظر اصطلاح، التقاط به مفهوم گرفتن بخشی از یک تفکر و مکتب و آمیختن و ضمیمه کردن آن به مکتب دیگر است؛ مانند این که کسی بخشی از مکتب مارکسیسم یا لیبرالیسم را گرفته، به اسلام یا دین دیگر ملحق نماید. التقاط با بدعت همخوانی زیادی دارد؛ زیرا بدعت داخل کردن مسائل غیردین در دین میباشد(1) و هدف از آن موجه ساختن سخن خود و جذب دلهای دیگران است، و التقاط گران، بدعتگذارانی هستند که برای اغفال خلق، دین را با غیر دین می آمیزند. به بخشی از دین اصیل ایمان آورده و بخش دیگری را منکر می شوند و با پذیرش اصول و بخشهایی از مکتب دیگر، سعی میکنند خلأ به وجود آمده را پر کنند.

مقوله های نزدیک به التقاط عبارتند از: «تجدد دینی، اباحی گری، اصلاح، ارتجاع، جمود و تحجر، ارزشهای اصیل، ستتهای غلط، احیا و احیاگری، تحول و کمال (یا ترقی)، واپس گرایی و هبوط، روشنفکر، روشنفکر دینی، روشنفکر ضد دینی، مذهب مترقی و مذهب مسخ شده، اخباری گری و اصولی گری، با توجه به مسائل دنیای جدید و شیوه برخورد با آنها، استقلال فرهنگی، رابطه ارزشها و زمان و...»(2)

هر یک از اینها تعریفی ظریف می طلبد و با اندک تغییری در تعبیر، دچار آمیختگی با فرهنگ بیگانه می شود. اگر این امور درست تبیین نگردد برداشت درستی از التقاط نمی توان داشت و با روشن شدن مرز ارزشها و ضدارزشها، امنیت فکری، ایجاد و جبهه ها مشخص خواهد شد.

از باب نمونه، انقلاب اسلامی، انقلاب ارزشها است، اما تمامی این ارزشها به صورت نظام مند و تفکیک شده و قابل دفاع و اجرا در سطوح مختلف جامعه بدرستی تبیین نشده