مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 346

2- ٢. التقاط و تحجر از دیدگاه شهید مطهری، ص 49.

3- ٣. همان.

قرآن در سراسر آیات خود در کمال صراحت بشر را به مطالعه در مظاهر طبیعت که جز با روش حسی میسر نیست دعوت کرده است و کلید رمز مبدأ و معاد را در همین نوع مطالعه دانسته است.»(1)

به پیروی از این افراد، عده ای از روشنفکران ایرانی نیز همان طریق را پیش گرفته، تلاش نمودند تا مفاهیم و مسائل دینی (هر چند ماوراء الطبیعی) را با توجیهات علم تجربی و منطق حسی قرین نمایند. کتابهایی چون مطهرات در اسلام، عشق و پرستش، ذره بی انتها، راه طی شده، تکامل در قرآن، خلقت انسان و... نمونه هایی از تلاش این علم زدگان برای توجیه حسی و تجربی مسائل اسلامی است.

شهید مطهری با استناد به کتاب راه طی شده (که می کوشد اصول عقاید اسلامی چون وحی، توحید، نبوت، معاد و... را با محک تجربی و حسی ثابت نماید) زیربنای این تفکر التقاطی را مورد بررسی قرار میدهد و بطلان آن را آشکار می سازد.(2)

البته این علم زدگی در اعتقادات خلاصه نمی شود و چنان که گفته شد، ریشه این علم زدگی، شیفتگی و خودباختگی در مقابل مظاهر غرب است. این غربزدگی در بعد اعتقادات و مبانی فکری به صورت بینش التقاطی «علم زدگی» خود را نشان می دهد و در بعد سیاسی - اجتماعی و اقتصادی به «شکل لیبرالیسم» رخ می نماید؛ به عنوان مثال مؤلف کتاب راه طی شده می نویسد:

«هفت، هشت سال قبل روزی با یکی از دوستان همکار، که شخصی خدمتگزار و مطلع و درستکاری است، ولی متأسفانه در اعمال و آداب دین تکامل میورزد، قدم میزدم. صحبت از ممالک شمالی اروپا یعنی سوئد و... نروژ تا اندازهای سوئیس در بین بود. از آبادی و تمدن آن جاها و درجه ... در. ، رفاه و آسایش اهالی بحث کرده، مخصوصا رواج اخلاق پسندیده و تقریبا فقدان اعمال ناشایست مانند دزدی، ظلم، بی عفتی و غیره بسیار