مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 35

عجله ای نیز نداشتند.

ب - دوره دوم رویارویی اسلام و غرب

ما یک بار دیگر نیز حدود سه قرن پیش با غربیها مواجه شدیم، اما این بار در نهایت ضعف. انحطاط مسلمانان حتمی بود، اما به دلیل برکت اسلام خیلی دیر و گند اتفاق افتاد. بنده این مسائل را به طور جدی معتقدم و سالهای عمرم را روی تحقیق درباره آنها گذاشته ام. علت حتمی بودن انحطاطشان این بود که حاملان اسلام حقیقی، یعنی اهل بیت پیامبر و مکتب آنها حاکم بر زندگی مسلمانها نبود.

حضرت علی علیه السلام وقتی پیشرفت سریع مسلمانهای صدر اسلام و این که چطور شد آنان بر ارتشهای نیرومند آن زمان غلبه کردند، را توضیح می دهند، می فرمایند: «حملوا بصائرهم علی أسیافهم»؛ آنها بینشهایشان را بر شمشیرهایشان حمل می کردند؛ یعنی آنچه پیروز شد بینش مسلمانها بود نه شمشیرهایشان. به اصطلاح امروز فلسفه زندگی داشتند، فرهنگ اصیل داشتند و در نتیجه بر ایران و رومی که همه چیز داشتند بجز فلسفه زندگی غلبه کردند.

ما امامان خودمان را به حکم اعتقاد شیعی فقط اشخاص خوب نمی دانیم. ما معتقدیم که امام، حقیقت قرآن و قرآن ناطق است. هنگامی که امام از صحنه اجتماع غایب می شود، در واقع غیبت حقیقت قرآن به وقوع می پیوندد.

جامعه ای که براساس قرآن شکل گرفته و حقیقت قرآن که امام است در آن جامعه غایب باشد، معلوم است که آخرش به کجا می رسد. جامعه ای که نهایتا غیبت کبرای امام را متحمل میگردد و قرآن ناطق در آن غایب می شود، در واقع جامعه ای است که نمی تواند به حیات خودش به طور دائم ادامه دهد، مگر رجوع کند به همان حقیقت.

حال سوال این جا است که آغاز این دوره با آن دوره چه تفاوتی دارد؟

مسلمانها این بار که با فرهنگ بیگانه مواجه شدند، در نهایت ضعف بودند، زیر چکمه آنها قرار گرفتند و با آنها آشنا شدند.

دوره اول، مسلمانان مانند عقابی بودند که بالای سر اینها پرواز می کردند، همه جا را