مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 377

ضابطه تفسیر صحیح و برداشتهای روشنفکرانه از قرآن کریم/رضا حق پناه

اشاره

فهم متون دینی، بویژه قرآن مانند فهم گفته ها و نوشته های دیگر قانونمند است. علاوه بر این، قرآن کریم به دلیل ویژگیهای منحصر به فرد، ملاکهای افزونتری برای فهم دارد که غفلت از آنها انسان را از شناخت درست مراد آن باز می دارد. از دیرباز کژفهمیهای بسیاری دامنگیر مراجعان به قرآن بوده و هست. این کژفهمیها همزاد خود قرآن است و پیامبر و جانشینان گرامی ایشان همواره مخاطبان قرآن را به فهم درست و بایسته راهنمایی کرده، آنان را از انحراف در فهم کتاب خدا بازداشته اند. اعتراضهای پیامبر اکرم به «تفسیر به رأی» و به «برهم زدن آیه های قرآن»(1) و ایستادگی اهل بیت در پاسداری از حریم قرآن در برابر مدعیان فهم آن در این راستا است.

امام علی علیه السلام از یکی از قاضیان زمان خود پرسیدند: آیا ناسخ و منسوخ قرآن را از یکدیگر بازمیشناسی؟ پاسخ داد: نه. حضرت فرمود: خود و دیگران را نابود کردی.(2)