1- ١. جلال الدین سیوطی، الدر المنثور، ج 2، ص 149.
2- ٢. بحارالانوار، ج92، ص 110.
آن حضرت همچنین به معاویه نوشتند، تو با تأویل قرآن به دنیا دست یافتی.(1) امام باقرعلیه السلام به قتاده (فقیه و مفسر بصره) فرمود:
اگر قرآن را از پیش خود (بدون توجه به ویژگیها و معیارهای فهم آن) تفسیر کنی، خود و دیگران را نابود کرده ای.(2)
امام صادق علیه السلام در پاسخ صوفیان، که آیه های زهد و ایثار قرآن را شاهدی برای خود دانسته، علیه امام استدلال می کردند، فرمودند:
آیا شما به ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه قرآن آگاهید؟ گمراهان و نابودشدگان این امت به امثال این گونه آیه ها گمراه و نابود شدند.(3)
بنابراین آسیبهای فهم قرآن و برداشتهای ناروا از آن در شمار قدیمیترین بحثهای قرآنی است که معلمان قرآن به آن هشدار داده و حتی به دامنگیر شدن آیندگان نیز خبر داده اند.
امام علی علیه السلام فرمود:
زمانی فرارسد که کالایی نزد آنان ارزانتر از قرآن نیست، آن گاه که به حق خوانده شود (و معنای درست آن بیان شود) و کالایی پرفروش تر گران قیمت تر از قرآن نیست، آن گاه که ناروا معنی شود.(4)
قواعد و مبانی فهم و تفسیر قرآن
مفسران برای پرهیز از انحراف در فهم و تفسیر قرآن کریم، اصول و قواعدی دقیق بیان کرده اند و هر کس از این چارچوب خارج شود، گرفتار تفسیر به رأی و مشمول نهی پیامبر خواهد شد. قواعد یاد شده عبارتند از:
1- 1. نهج البلاغه، نامه 45.
2- 2. وسائل الشیعه، ج18، ص 135.