مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 383

لمن المرسلین. علی صراط مستقیم» (یس/ 4-3)»(1)

پاسخهای متعددی به این «برداشت» داده شده، (2) از جمله این که تفسیر آیات و انطباق آن بر این مبنا، تفسیر به رأی است؛ زیرا آیه شریفه وعلی صراط مستقیم ، به یکی از راههای راست تفسیر و معنی شده، به این گمان که تنوین «تنکیر» است، در صورتی که تنوین برای تفخیم است؛ یعنی فخامت و ارزش والای یگانه راه الهی را می رساند؛ مانند: (ان ربی علی صراط مستقیم (هود /56) و گرنه طبق برداشت یاد شده، خداوند هم بر یکی از راههای راست است نه تنها راه مستقیم!

آیات فراوانی در قرآن هست،(3) که در آنها صراط مستقیم، صراط، سوی، یا سبیل الله در مقابل سبیل الطاغوت، آمده و همگی به معنای یگانه راه درست و راست است و هرگز به معنای یکی از راهها نیست، و تنوین در همه آنها برای تفخیم است،(4) پس این گفته که:.

«اولین کسی که بذر پلورالیسم را در جهان کاشت خود خداوند بود که پیامبران مختلف فرستاد»(5)

و در نتیجه ادیان و مذاهب، خطوط متوازی یا صراطهای مستقیم اند و حق و هدایت کامل در انحصار یک مکتب یا یک مذهب نیست، خلاف صریح قرآن است. قرآن انبیا و شرایع آسمانی را از منبع واحد می داند وان الدین عندالله الاسلام» (آل عمران /19) و آنگاه فقط یک شریعت را صراط مستقیم میداند و بقیه طریقتها را انحرافی میشمارد. ب - نمونه دیگر از «تفسیر عصری» استخراج سکولاریزم از لابلای آیات و روایات