مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 393

2- ٢. القرآن و العلم الحدیث، ص 158-159.

3- ٣. محمد هادی معرفت، التمهید فی علوم القرآن، ج 6.

4- 4. تفسیر طبری، ج 23، ص 6-5؛ مجمع البیان، ج 8، ص 424؛ حسین نوری، دانش عصر فضا، ص 29.
5- 5. مجمع البیان، ج 7، ص 239؛ تفسیر نمونه، ج 15، ص 598.
6- 6. مکارم شیرازی، قرآن و آخرین پیامبر، ص 197؛ مجمع البیان، ج 3، ص 234.
7- 7. القرآن و العلم الحدیث، ص 219-212، به نقل از: التفسیر العلمی، ص 440.

موارد، نشانه های تکلیف و تأویل آیات، تحمیل یا تطبیق نظریات غیرقطعی بر قرآن و انطباق قرآن با تئوریهای اثبات نشدۀ علمی مشاهده میشود.

١- قمرهای مصنوعی

واذا وقع القول علیهم اخرجنا لهم دابه من الأرض تکلمهم» (نمل /82) و هنگامی که وعده (عذاب کافر) به وقوع بپیوندد، جنبندهای از زمین برانگیزیم که با آنان سخن گوید. .

عبدالرزاق نوفلی مفاد این آیه را بر قمرهای مصنوعی تطبیق کرده، می نویسد: این دابه (جنبنده) همان قمرهای مصنوعی است که از زمین خارج میشود و از آن سخنان الحاد آمیز گفته میشود.(1)

با توجه به این که دابه در لغت به معنای موجود زنده است، این تفسیر با معنای لغوی و اصطلاحی آیه سازش ندارد. به علاوه آیه شریفه در مورد نشانه های قیامت است و این نوع تفسیر از آیات، تحمیل بر قرآن محسوب میشود. تفسیر مجمع البیان آیه یاد شده را در مورد آمدن عذاب الهی دانسته، و روایاتی را نقل می کند که ظهور دابه، نشانه ظهور قیامت است که دیگر توبه قبول نمی شود.(2)

2- بمب اتمی و هواپیماهای جنگی

و المرسلات عرفا فالعاصفات عصفاه (مرسلات /2-1) برخی از این آیه، هواپیماهای جنگی که بمبها را بر سر مردم می ریزند استفاده کرده اند. سید قطب معتقد است این تفسیر انحرافی است و منظور از آن بادها یا ملائک هستند.(3)

1- 1. درآمدی بر تفسیر علمی قرآن، ص 434.
2- 2. مجمع البیان، ج 7، ص 235-232؛ تفسیر نمونه، ج 15، ص 552.