مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 416

نوام چامسکی از این که نویسنده مقاله تلاش میکند تا چهره کریه استعمارگر را زیبا جلوه داده، نتایج مثبتی را بر این کار بار کند، و اکثریت قریب به اتفاق مردم سراسر جهان را مورد اهانت قرار میدهد و آنها را وحشی تلقی می کند، سخت شگفت زده شده، میگوید:

«واقعا باید به بایگانیهای حزب نازی مراجعه کرد تا چیزی شبیه به مطالب فوق را پیدا کرد. با این همه این مقاله در صفحه دوم وال استریت ژورنال به چاپ رسیده است.»(1)

البته از نویسنده این مقاله در وال استریت جای تعجب نیست که راه اسلاف خود را رفته؛ زیرا این تجویز همان نسخه ای است که کنت دوگوبینو سفیر فرانسه در ایران در سفرنامه خود در سال 1858 میلادی آرزوی آن را داشته و از آن به عنوان تنها راه توسعه و پیشرفت کشور ایران نام می برد. وی در این باره می گوید:

..... تا به حال فقط از اروپا به ایران کالا وارد می شده و ایران صادراتی به اروپا نداشته است. ولی اگر همان طور که در سطور قبل فرض کردم، یکی از دولتهای اروپایی امور این کشور را در دست بگیرد این وضع لزوما تغییر خواهد کرد.»(2)

دوران سلطه انگلستان

مقارن همین ایام است که روشنفکران خودباخته ای که هیچ گاه اعتقاد و اعتمادی به ملت خود نداشته و ندارند، و به جای اتکا به ملت و مردم خود، با زبونی و خفت چشم طمع به بیگانه دوخته و آبادانی کشور را از بیگانگان تمنا می کنند، با اعتقاد به این که «اصلاح و بهبود وضع مملکت باید به انگلستان واگذار شود»(3) مجری طرح دوگوبینو گردیده، راه را

1- 1. همان.
2- 2. سه سال در آسیا، ص 444.
3- 3. عصر بی خبری، ص 51.