مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 440

امریکائیها در کنار انگلستان و شوروی وارد صحنه های حیات اقتصادی ایران شدند و روشنفکران صحنه گردان دولت علی سهیلی، هیأتی از مستشاران آمریکایی را به سرپرستی دکتر میلیسپو به استخدام دولت ایران درآورده، راه را برای غارتگران جدید باز نمودند.(1)

بازتاب حضور این سه قدرت استعماری را برای دستیابی به منابع و منافع ایران در مجلس چهاردهم که روشنفکران طرفدار هر یک از این سه قدرت خارجی در آن حضور داشتند، می توان به وضوح دید، که هر یک درصدد تأمین خواسته های نامشروع دولت وابسته به آن بودند:

«مجلس چهاردهم، محل برخورد سیاستهای شوروی و انگلیس و آمریکا قرار میگیرد و امروز که به مذاکرات نمایندگان این دوره رسیدگی میکنیم، از جملات و کلمات آنها می توان نوع وابستگی را ملاحظه کرد. مصدق و سید ضیاء در مقابل هم قرار میگیرند و هر یک سوابق دیگری را افشا می نماید و وابسته به انگلیس می داند... نمایندگان حزب توده مجلس علاقه مندند که به شوروی امتیاز نفت شمال داده شود، و دیگر نمایندگان : امتیازات سابق را زیانبار نمی دانند و حرفی ندارند، و ضمنا به انگلیس حق : میدهند که از قراردادهای جدید استفاده نماید.»(2)

امریکائیها که بعد از مذاکرات سه جانبه کشورهای متفقین و پیروزی در جنگ در تهران توانسته بودند موقعیت خود را در منطقه خاورمیانه بخصوص در ایران، در مقابل دو کشور رقیب خود به اثبات برسانند، راه را برای مطامع استعماری خود در ایران فراهم کرده، از موقعیت ممتازی برخوردار شدند:

ژنرال پاتریک هورلی مشاور روزولت و فرستاده مخصوص او به خاورمیانه طراح اصلی اعلامیه سه جانبه بود، ژنرال هورلی به همان