مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 441

اندازه که از کمونیستها متنفر بود از انگلیسیها هم نفرت داشت و تشکیل کنفرانس سران سه کشور را در تهران فرصت مغتنمی برای مهار کردن تمایلات استعماری انگلیس و روس در ایران تشخیص داده بود. هورلی که از نخستین روز تشکیل کنفرانس سه جانبه در تهران فکر صدور اعلامیه مشترکی را برای تضمین استقلال و تمامیت ارضی کشور میزبان دنبال می کرد، پس از آن که موفق شد امضای سران سه کشور را در زیر آن گرد آورد، با خوشحالی نزد دریاسالار ویلیام لیهی مشاور نظامی روزولت شتافت و با خوشحالی فریاد زد بیل... بالاخره من این کار را کردم. دریاسالار لیهی در خاطرات خود از کنفرانس تهران می نویسد: «پاتریک هورلی.. مثل پسر بچه ای که ماهی بزرگی را از تالاب صید کرده باشد خوشحال به نظر می رسید.» هورلی حق داشت؛ زیرا ماهی خیلی بزرگتر از آن بود که لیهی فکر میکرد.»(1)

امریکا به عنوان حریف تازه وارد که با چهره ای حمایت گونه از استقلال و تمامیت ارضی کشور ایران در کنفرانس تهران، توانست جای پای محکمی برای خود باز کند، با پیشنهاد طرحهای نواستعماری خود در قالب اصلاحات اقتصادی و اجتماعی صحنه گردان سیاستهای حکومت محمدرضا پهلوی گردید.

روبین در توضیح این مطلب می نویسد:

مشکلات اقتصادی ایران با بدی وضع محصول در سال 1949 افزایش یافت و ناکام ماندن تلاشهای دولت ایران برای دریافت وام و کمک اقتصادی از امریکا جو نومیدکننده ای در روابط دو کشور به وجود آورد. به توصیه دولت و بانکهای امریکا که پرداخت وام به ایران را موکول به طرح برنامه اقتصادی قابل قبولی کرده بودند، هیأتی مأمور تدوین یک برنامه اقتصادی هفت ساله شدند و با تکمیل این برنامه، شاه درصدد