مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 455

3- ٣. بنگرید به: نهضتهای اسلامی، ص 48

2- شهید مطهری بر این باور است که دومین رسالت مهم روشنفکر مسلمان شناخت دقیق و درست شرایط و مقتضیات زمان و ایجاد رابطه منطقی بین اسلام و مقتضیات زمان است.(1)

محاسن و معایب روشنفکری

نگاه تحلیلی و نقادانه مرحوم مطهری به مسأله روشنفکری سبب شده که ایشان محاسنی چون آرمانگرایی، دردمندی، زندگی طبقاتی و ایجاد سازگاری میان علم و دین و معایبی چون سطحی بودن معرفت دینی، التقاط، بدبینی و جدا انگاشتن دین و سیاست سکولاریزم) را برای روشنفکران مسلمان برشمرد. این معایب و محاسن به اختصار عبارتند از:

1- یکی از آفات روشنفکران مسلمان از دیدگاه شهید مطهری، سطحی بودن معرفت دینی آنان است. وی در مورد اقبال به عنوان یک روشنفکر مسلمان و مؤمن می گوید: نقص کار اقبال این است که با فرهنگ اسلامی عمیقا آشنا نیست... و از فلسفه اسلامی چیز درستی نمی داند. در زمینه علوم و معارف اسلامی نیز مطالعاتش سطحی است...»(2)

ایشان خطاب به رهبران نهضت اسلامی و عالمان دین در نقد حال برخی از روشنفکران مسلمان چنین می گوید:

امروزه که نهضت اسلامی اوج گرفته و مکتبها و ایسمها را تحت الشعاع قرار داده است، می بینیم که افرادی مسلمان اما نا آشنا به معارف اسلامی به نام اسلام، اخلاق مینویسند و تبلیغ میکنند، اما اخلاق بیگانه. فلسفه تاریخ مینویسند، جهان بینی می نویسند. من به عنوان یک فرد مسؤول با مسؤولیت الهی به رهبران عظیم الشأن نهضت اسلامی که برای همه شان