مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 459

به اسلام به چشم «حقیقت» و «هدف» بنگرند نه به چشم «مصلحت» و «وسیله»، اسلام یک ابزار نیست که در مقتضیات قرن 16 مورد استفاده قرار گیرد و در مقتضیات قرن بیستم به تاریخ سپرده شود. اسلام صراط مستقیم انسانیت است. انسان متمدن به همان اندازه به آن نیازمند است که انسان نیمه وحشی، و به انسان پیشرفته همان اندازه نجات و سعادت می بخشد که به انسان ابتدایی. آن که به اسلام به چشم یک وسیله و یک مصلحت و بالاخره به چشم یک امر موقت می نگرد که در شرایط جهانی و اجتماعی خاص فقط به کار گرفته می شود، اسلام را بدرستی نشناخته است و با آن بیگانه است. پس بهتر آن که آن را به همان کسانی وابگذاریم که به آن به چشم حقیقت و هدف می نگرند نه به چشم مصلحت و وسیله، آن را مطلق می بینند نه نسبی. ثانیا اگر اسلام به عنوان یک وسیله و ابزار کارآمد باشد، قطعا اسلام راستین و اسلام واقعی است، نه هر چه به نام اسلام قالب زده شود. چگونه است بهره گیری از هر ابزار و وسیله ای تخصص می خواهد و بهره گیری از این وسیله تخصص نمی خواهد.»(1)

6- یکی از چالشهای شهید مطهری و روشنفکران معاصرش پیرامون انتقال رهبری از علما و روحانیون به روشنفکران بود.

استاد مطهری در پاسخ به سؤال امکان انتقال رهبری از روحانیت به روشنفکران و این که اصولا چه کسی می تواند رهبری نهضت اسلامی را به عهده گیرد، می گوید: به اعتقاد من افرادی می توانند رهبری نهضت اسلامی را عهده دار باشند که علاوه بر شرایط عمومی رهبری، واقعا اسلام شناس باشند و با اهداف . . و فلسفه اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و معنوی اسلام کاملا آشنا باشند؛ به جهان بینی اسلام، یعنی بینش و نوع دید اسلام درباره هستی و خلقت و