مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 464

می گیرد و در خود اسلام این مصلحتها به ترتیب اهمیت، بیان شده است. تشخیص میزان اهمیت این مصالح در موارد ناسازگاری و تزاحم، وظیفه کارشناسان اسلامی است. این عده با توجه به راهنماییهای اسلام، مصلحتهای مهمتر را انتخاب می کنند.

4- در اسلام قوانینی وضع شده است که کار آنها کنترل و تعدیل قوانین دیگر است. فقها این قوانین را قواعد حاکمه می نامند؛ مانند قاعده «لا حرج» و قاعده «لاضرر».

5- یکی دیگر از راههایی که در اسلام برای انطباق با شرایط جدید پیش بینی شده است، اختیاراتی است که به حکومت صالحه اسلامی تفویض شده است.

6- از نظر استاد مطهری خاصیت «اجتهادپذیری» دین اسلام، موجب هماهنگی این دین با پیشرفت تمدن است.(1)

شهید مطهری درباره غرب معتقد است که ما باید به زندگی غربی، هوشیارانه بنگریم. ضمن استفاده و اقتباس علوم و صنایع و تکنیک و پاره ای مقررات اجتماعی قابل تحسین و تقلید آنها، باید از اخذ و تقلید رسوم و قوانینی که برای خود آنها هزاران بدبختی به وجود آورده است، پرهیز نماییم.(2)

آنچه گذشت، مختصری بود از دیدگاههای استاد مطهری پیرامون روشنفکر، روشنفکر اسلامی و برخی مقوله های روشنفکری.