مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 466

دارد و برخی دیگر به طور کلی منافی دین و مذهب و بلکه ضد آن است. بعضی شقوق روشنفکری نیز در لائیک بودن خویش صریح هستند و بعضی دیگر در لفافه دین، مفاهیم دینی را دستخوش تغییر می کنند. برخی در زمره ناآگاهان غافل هستند و بعضی در شمار آگاهان عامد. برخی دین را به حاشیه می رانند و در امور فردی محدود می کنند و بعضی اگر چه در مسائل اجتماعی برای دین شأنی قائلند، اما تفاسیری از آن ارائه میدهند که محکمات آن روشنفکرانه و متشابهات آن دینی است.

ثانیه، نحوه برخورد با شقوق و سطوح مختلف جریان روشنفکری بسیار مهم و شناخت تفاوتهای رفتاری در برابر لایه های مختلف این جریان از مهمترین مسائل در رویارویی با آن محسوب میشود.

ثالثا، ارائه الگوی رفتاری مناسب، معقول و مجرب نیازمند شناخت یک نمونه تاریخی موفق در رویارویی با این جریان است.

در این میان ما الگوی رفتاری امام خمینی رهبر کبیر انقلاب اسلامی را مبنا و ملاک چنین امری قرار داده، به رفتارشناسی ایشان در برابر جریان مذکور می پردازیم. نگاهی به صورت بندی جریان روشنفکری در دوران مبارزات برای تصویر آرایش شقوق و سطوح مختلف روشنفکری از آغاز دهه 40 تا پیروزی انقلاب به ارائه یک دسته بندی جامع نسبت به آنها نیاز داریم. در یک دسته بندی کلی می توان جریان روشنفکری در آن مقطع را به سه دسته تقسیم نمود؛

1- روشنفکری چپ؛

2- روشنفکری راست؛

3- روشنفکری دینی.

در ابتدا لازم به نظر می رسد نسبت به گرایشهای فکری و اصول اندیشه هر یک توضیح کوتاهی ارائه گردد و سپس لایه های مختلف دسته های یادشده و مواضع و عملکرد حضرت امام نسبت به آنها را به بررسی بگذاریم.

نیم رخ چپ روشنفکری (یا گروه نخست) دارای ایدئولوژی مارکسیستی بوده و از نظر