مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 467

سیاسی واجد تئوریهای توتالیتر (اقتدارگرا) از نوع انترناسیونالیستی است. این گروه از نظر عقیدتی و ایدئولوژیکی تضاد و ستیز مستقیم با دین داشته است، اگر چه در مقاطعی خواسته بر این امر سرپوش بگذارد و از احساسات شدید دینی مردم در امان باشد، اما ستیز ایدئولوژیکی و عقیدتی و حتی جهان بینی مادی این گروه با مذهب به قدری روشن و آشکار بوده که چنین سیاستهایی جایی برای ارائه در اذهان عمومی نداشته است. به عنوان مثال ایرج اسکندری در مصاحبه ای در فرانسه که با عنوان خاطرات سیاسی به چاپ رسیده است، می گوید:

حزب ما یک حزب مردمی است و همواره باورهای مذهبی را که ریشه های عمیقی در میان اکثریت مردم ایران دارد احترام گذاشته است.»(1)

اما هرگز کسی پذیرای چنین سخنانی نبوده است.

نیم رخ راست روشنفکری یا به عبارتی گروه دوم از دسته بندی یاد شده نیز عقایدی به شرح ذیل داشت:

باورهای لیبرالیستی و اعتقاد به آزادی با قید عدم تزاحم آزادیها و نه محدود به حدود دینی، تکیه بر مفهوم قانون به معنای قوانین بشری و نظام حقوقی اومانیستی و لائیک در مقابل قانون و شریعت الهی، اعتقاد به حکومتهای لیبرال دموکراتیک بر اساس مشروعیت بخشی رأی مردم به نظامها و حکومتها و اعتقاد به جدایی دین از سیاست و دنیا ناشی از باورهای سکولاریستی.

شایان ذکر است که اندیشه روشنفکری راستگرا با مؤلفه های یاد شده، همواره بر گرایشهای ناسیونالیستی نیز تکیه دارد و با شعارهای ملی برای ترغیب توده در توجه به