مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 47

اجتماعی اند نمی کنند.

روشنفکر در واقع ما را با خودمان مواجه می کند و ما را به خودمان نشان میدهد. او آیینه ای است که ما خودمان را در این آیینه بهتر می بینیم و چون این خواب گردی پایان ناپذیر است، به نظر می آید که رسالت روشنفکر نیز پایان ناپذیر است. برخلاف کسانی که اعتقادشان بر این است که روشنفکری پدر مدرنیزم است و فرزند مدرنیزم هم هست، به گمان بنده می توان گفت که روشنفکری پدر مدرنیزم است ولی دیگر نمی توان گفت روشنفکری فرزند مدرنیزم هم هست. اگر دوران پسامدرنیزمی به وجود بیاید، روشنفکری هیچگونه شأن و کارکردی را از دست نخواهد داد. این خواب گردی همیشه هست. این تعریفی است که من از روشنفکری می کنم و به تعبیر دقیقتر، مرادی است که از روشنفکری دارم. به گمان من روشنفکر، شاهد و ناقد خواب گردیهای جامعه است.

کار ویژه های روشنفکری

اشاره

به نظر می آید که روشنفکر سه کار اساسی را در مقابل این خواب گردیها باید انجام دهد:

١- رهانیدن جامعه از منطقی نیندیشیدن و بلای تقلید؛

2 - رهانیدن جامعه از بلای جزم و جمود؛

3- رهانیدن جامعه از بلای ناسازگاری اندیشه.

رهانیدن جامعه از منطقی نیندیشیدن و بلای تقلید

روشنفکر به ما میگوید که کجا خودمان می اندیشیده ایم و کجا از دیگران تقلید می کرده ایم. پیام روشنفکری البته این است که خودت بیندیش و به هیچ قیمتی تقلید پذیر و تلقین پذیر مباش. (منظور از تقلید در این جا مفهوم مصطلح فقهی آن که امری منطقی و مبتنی بر پایه عقلانیت دینی می باشد نیست).

این پیام روشنفکری است، ولی چون در واقع همه ما این پیام را نمی پذیریم و خواه ناخواه، دانسته یا ندانسته، کمابیش تلقین پذیری و تقلید پذیری داریم، نقش