مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 485

انگشت گذاشتم و در کنار نوشته هایشان حاشیه زدم و آنچه را که برخلاف اسلام و مبانی قرآن بود به آنها تذکر دادم. چون اظهار کرد که میخواهیم قیام مسلحانه کنیم، فقط یک کلمه به او گفتم، این کار را نکنید، چون موفق نمی شوید و خود را به هدر میدهید. من از مجموع اظهارات او و نوشته هایشان به این نتیجه رسیدم که این جمعیت به اسلام اعتقاد ندارد، لیکن چون می داند که در کشوری مانند ایران... جز با نام اسلام نمی توان پیشرفت کرد. بالای نوشته خود نام خدا را می گذارد، لیکن ذیل آن همان حرفها و بافته های مارکسیستها است. این فکر در آن روز فقط در حد یک گمان بود و هر چه گذشت... این گمان در من بیشتر تقویت شد. البته من نمی خواهم بگویم همه آنهایی که با این جمعیت هستند این جوریند. ممکن است در میان آنها افرادی باشند که واقعا به اسلام اعتقاد داشته باشند...»(1)

به هر تقدیر از نوع رفتار حضرت امام و علل و عوامل آن می توان چنین نتیجه گرفت که در جدول رفتاری ایشان نسبت به روشنفکری دینی، اگر چه موضع دافعهای وجود ندارد، اما در جایی که ایشان بخواهد در جایگاه نظر دادن و تأیید یک گروه از این طیف قرار گیرد، موشکافانه و نقادانه و توأم با دلسوزی اشکالات را گوشزد می نماید.

«سکوت» امام در برابر سازمان مجاهدین، علاوه بر انگیزه ها و عواملی که ذکر أن گذشت، مربوط به یک نکته ظریف دیگر نیز می شود و آن گرایش به چپ در مواضع ایدئولوژیک سازمان است. حساسیت گروههای سیاسی و فکری چپ (مارکسیست) در آن مقطع و بهره برداری های رژیم از آن و تلاش برای منتسب نمودن همه مخالفتها به چپ گرایان مسائلی است که در بررسی الگوی رفتاری حضرت امام با ایشان به طور مفصل بررسی شد.