مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 489

مشفقانه، دلسوزانه و توأم با نوعی دغدغه و نگرانی است. انتقادات حضرت امام به این گروه در چارچوب مباحثات فکری و اندیشه ای و نصایح دلسوزانه میباشد، اما آن جا که این گروه در قالبی سیاسی ظهور کند و نقش یک حزب یا جمعیت سیاسی را بازی نماید، موضوع اهمیتی بیشتر از یک بحث فکری می یابد و امام نیز دقتی صدچندان در برخورد با ایشان نشان می دهند، به ویژه آن جا که روش سیاسی ایشان در مبارزه نیز مورد قبول امام نباشد. اینک پس از بازشناسی گروههای مختلف جریان روشنفکری و مشخص کردن جایگاه هر یک در جدول رفتاری حضرت امام باید ارزیابی نماییم که چه نتیجه ای می توانیم در عمل برای امروز خویش از الگوی رفتاری رهبر کبیر انقلاب برگیریم.

یکی از حقایق بسیار پراهمیت در مقاله حاضر این بود که حضرت امام در الگوی رفتاری خویش جریان روشنفکری را، هم یک تقسیم بندی کلی می نمودند و هم لایه ها و طبقات گوناگون آن را دسته بندی می کردند. بر همین اساس، امام به هیچ روی رفتاری مشابه و یکسان نسبت به شقوق مختلف جریان روشنفکری نداشتند.

مهمترین توجیه منطقی این مشی نیز این است که اگر تمام جریان روشنفکری اعم از لائیک ، سکولار و دینی با یک چوب رانده شود، او برخلاف حقیقتی واضح عمل شده است و آن این که اگر چه سه گروه مذکور وجه تشابهاتی با یکدیگر دارند، اما وجوه تمایزی نیز میان آنها وجود دارد و ثانیا با این نحوه برخورد خودبه خود یک جبهه متحد میان لایه ها و گونه های مختلف روشنفکری ایجاد می شود و این هرگز به سود جامعه دینی نیست.

آنچه امروز برای جامعه فکری ایران بسیار ضروری به نظر می رسد این است که در مقابل حقیقت مهم و اساسی ای به نام روشنفکری و بخشی از آن که اکنون موضوعیت دارد و مؤثر نیز هست یعنی روشنفکری دینی، یک وحدت رویه و عمل از سوی پاسداران مرزهای معارف ناب دینی و متخصصین اصیل علوم اسلامی ایجاد شود. قطعه وحدت عمل در برخورد با این جریان یک ملاک عقلانی و واحد طلب می کند و چه ملاک و معیاری بهتر از الگوی رفتاری معمار انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی قدس سره.