مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 59

توجه به ستت فهم و دریافت کرد. حال سنت چیست؟ ستت از وقتی که خط در تاریخ بشر به وجود آمده است، یعنی کتاب مقدس: از وقتی که مکتوب شد؛ اکنون ستت یعنی کتب مقدس.

یک سنت گرای مسیحی می گوید اگر بخواهیم به مسیحیها بها بدهیم، باید به عهد جدید بها بدهیم. همه کتابهای مقدس ادیان و مذاهب، تجسم ست اند. ما با رجوع به اینها است که می توانیم کل جهان هستی را بشناسیم. اگر شما این دیدگاه را داشتید، طبعأ سنت گرایید؛ می بینید ست غیر از ست گرایی است. ممکن است من عمری مشغول مطالعه کتب مقدس ادیان و مذاهب باشم ولی سنت گرا نباشم. صرف این که من به کتب مقدس دینی و مذهبی نگاه کنم مرا ستگرا نمی کند، ستت چیزی است و سنت گرایی چیزی دیگر. من اگر به چشمی به قرآن یا اوپانیشادهای هندوها نگاه بکنم که شما به اشیایی که در یک موزه هست نگاه میکنید، در این صورت موضوع مطالعه من ستت است ولی خودم ستت گرا نیستم.

تا وقتی که خط اختراع نشده بود و کتاب مقدس به معنای مکتوب وجود نداشت، این ستتها در قالب اسطوره هایی سینه به سینه نقل میشد. پدران و مادران به فرزندان خودشان انتقال می دادند. ولی الآن حالت انتقال شفاهی کمتر شده، یک نوع تبلور و تجمعی در متون مقدس ادیان و مذاهب پیدا شد و این دیدگاه سنتی گرایی را احداث کرد.

تجددگرایی و عقلانیت

اگر شما معتقد شدید که تنها راه خبر گرفتن از جهان هستی عقل به آن معناست و مطلقأ ما نیازمند رجوع به ستت نیستیم در این صورت شما تجددگرا و مدرنیست هستید. مدرنیسم نکته مهم و لب سخنش این است که عقل تنها راه خبر گرفتن از جهان هستی است. عقل به آن معنایی که عرض کردم. ماییم و علوم تجربی و منطق صورت منطق صوری و علوم تجربی که یکی ماده را به ما می دهد و دیگری صورت را به ما میدهد، این دو راه خبر گرفتن ما هستند از جهان هستی. راه دیگری هم وجود ندارد. تمام پردازشها، تأملات و تفکرات باید از طریق مواد خامی صورت بگیرد که آن مواد خام از