مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 73

قدرت طراحی را ندارم. وقتی طراحی و برنامه ریزی برای من مقدور باشد آن وقت من قدرت ضبط و مهار جهان را پیدا میکنم.

ضبط و مهار را من در ترجمه کنترل به کار می برم. من قدرت کنترل را پیدا میکنم، می توانم حوادث آینده را ضبط و مهار کنم. تا حد توانایی خودم می توانم در قبضه بگیرم که در آینده چه رخ بدهد و چه رخ ندهد. آنها که رخ دادنی هستند چگونه رخ بدهند و چگونه رخ ندهند. آنهایی که بنابراین است که رخ بدهند چگونه رخدادشان به تعویق بیفتد و آنهایی که بنابراین نیست که بزودی رخ بدهند، چگونه رخدادشان تعجیل و تسریع بشود.

همه این مواردی که گفتم، مواردی است از قدرت ضبط و مهاری که انسان براساس علوم تجربی نسبت به جهان خارج خویش پیدا میکند.

بنابراین در مورد علوم تجربی به صورت خیلی خلاصه می توان گفت، علوم تجربی به ما قدرت تبیین پدیده های بالفعل مشهود، قدرت پیش بینی پدیده های بالفعل نامشهود، قدرت طراحی و برنامه ریزی و قدرت ضبط و مهار و ایجاد تغییرات مطلوب در جهان خارج را می دهد. این قدرت های چهارگانه را فقط علوم تجربی، یکی پس از دیگری در اختیار ما می گذارد. این اقبال و این رویکرد خیلی مؤکد به علوم تجربی در انسان 500 ساله اخیر پدید آمده است. این که چرا این رویکرد انحصاری و بسیار مؤکد پدید آمد محل بحث ما نیست، چون خود آن هم تحقیق بسیار وسیعی را اقتضا میکند که چگونه مردم به علوم تجربی روی آوردند و نسبت به علوم غیرتجربی کم یا بیش سست باور و بی مهر شدند. آن داستان دیگری است ولی به هر حال اولین خصیصه انسان مدرن، رویکردش به علوم تجربی است.

2- فن آوری ماشینی

پس از این رویکرد به علوم تجربی و بر اثر همین چهار هنری که علوم تجربی دارند، انسان یک خصلت دوم هم پیدا کرد و آن این که در میان انسان های مدرن نخستین بار علوم عملی رشد کرد. علوم عملی رشدشان دقیقا متوقف است بر همان چهار هنر تجربی