مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 83

شدت و ضعف پیدا کند. حتی در آن واحد ممکن است به لحاظ بعضی از ساحتهای وجودی متجدد باشد، و به لحاظ بعضی ساحتهای وجودی دیگر متجدد نباشد. مثلا ممکن است به لحاظ معرفت شناسی کاملا متجدد باشد، ولی به لحاظ سیاسی متجدد نباشد. همه این صور امکان دارد. بنابراین شما تصور نکنید که وقتی ویژگیهای انسان متجدد را برمی شماریم منظور این است که همه انسانها در همه جوامع غربی به یک چنین حالتی رسیده اند. ولی سمت و سو، همین است که عرض شد. وقتی در مورد یک جامعه نیز گفته میشود: «این جامعه متجدد است» یا «جامعه سنتی است»، به لحاظ اکثریت افرادش این حکم می شود. جامعه متجدد یعنی جامعه ای که اکثریت افرادش در یک چنین فضایی هستند و جامعه ستی یعنی جامعه ای که اکثریت افرادش در یک چنین فضایی که تصویر کرده ایم بسر نمی برند.

غیر از مدرنیته، ما یک چیز دیگری هم داریم به نام مدرنیزاسیون؛ مدرنیزاسیون یعنی متجددسازی. متجددسازی یعنی تلاش آگاهانه ای برای این که افراد یا جوامعی را که این گونه نیستند، این گونه کنیم. هر وقت من یک فعالیت خود خواسته و آگاهانه انجام بدهم برای این که فردی یا جامعه ای را که هنوز دارای این ده مؤلفه نیست، دارای این ده مؤلفه بکنم، آن وقت این را میگوییم روند یا فرایند مدرنیزاسیون. چون این جوامع متجدد اکنون در غرب وجود دارند، متجددسازی در واقع چیزی جز غربی سازی نیست. از این نظر دو مفهوم Westernization یا غربی سازی با مدرنیزاسیون در واقع دو اسمند برای یک مسما.

حالا پس از ذکر مقدمات گذشته، مدرنیزم یعنی تجددگرایی را کالبد شکافی می کنیم.

مؤلفه های تجددگرایی

مدرنیزم یا تجددگرایی یعنی اصول جهان بینی ای که وقتی در وضع و حال انسان متجدد تأمل می کنیم، این اصول جهان بینانه را استخراج کنیم.

این جهان بینی ممکن است حتی مورد آگاهی انسان متجدد هم - دقیقه - نباشد. ولی ما وقتی که در همین ده خصلتی که گفتم تأمل می کنیم، می بینیم در پشت آنها خصلتهای