منطق ترجمه قرآن صفحه 110

10. قرآن، کتاب روح و نور است (نساء/ 174) و این دو ترجمه پذیر نیستند، بلکه ترجمه آن را تباه می سازد؛ (1)11. ترجمه ناپذیری قرآن، به خاطر وجود متشابهات و باطن؛ قرآن دارای آیات متشابه (2) و ظاهر و باطن است که جز خدا و کسی که به او علم الکتاب داده شده، آن ها را نمی دانند، ازاین رو، قرآن قابل ترجمه نیست؛ (3)12. عربی بودن قرآن، مانع ترجمه آن است؛ شاطبی (م 790 ق.) مفسّر و فقیه مالکی معتقد است که زبان عربی از نظر الفاظ دلالت کننده بر معانی، دارای دو جهت است: نخست: الفاظ و عبارات مطلقی است که بر معانی مطلق دلالت می کنند، که این «دلالت اصلی» است و دوم، از جهت الفاظ و عبارات مفیدی است که دلالت بر معانی استخدام شده دارد که این «دلالت تبعی» است.

ترجمه دلالت های تابعی در هیچ کلام عربی به کلام غیر عربی امکان پذیر نیست؛ چه رسد به ترجمه قرآن و نقل آن به غیر عربی، مگر اینکه فرض شود هر دو زبان در استعمال الفاظ برای معانی اصلی و تبعی یکسان باشند و بدیهی است که اثبات چنین امری دشوار است.

البته دلایل دیگری نیز بر ترجمه ناپذیری قرآن آورده شده است، همچون: اشتمال قرآن بر ضرب المثلها، جهت زمینه سازی برای خردورزی، و نیز اعتراف بسیاری از دانشمندان و مترجمان قرآن، مانند پیکتال، پروفسور آربری، ایزیستو، دکتر حاج تعلیم علی، دکتر پاینده و احمد آرام. (4)

1- (1) . حدث الاحداث فی الاسلام اقدام علی ترجمه القرآن، الشیخ محمد السلیمان، ص 62.
2- (2) . آل عمران، 7
3- (3) . نک: الذریعه الی تصانیف الشیعه، الشیخ آغا بزرگ الطهرانی، ج 4، ص 124.
4- (4) . قرآن ناطق، ج 1، ص 77 - 91 و در سایه قرآن، سید قطب، ترجمه احمد آرام، ج 1، ص 10 و ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ اول، ص کط.