منطق ترجمه قرآن صفحه 112

2. ترجمه نسبی:

یعنی: ترجمه ای که محتوا و دلالت اصلی و تبعی کلام و آهنگ و کمالات قرآن را به طور نسبی در زبان مقصد منعکس سازد و ادعای اعجاز و تمام نمایی نداشته باشد؛ البته روشن است که اینگونه ترجمه قرآن، هم ممکن است و هم بارها انجام شده است و همه مترجمان قرآن، در طول تاریخ اسلام، به دنبال همین نوع ترجمه بوده اند و مقصود کسانی که ترجمه را جایز و ممکن می دانند نیز، همین نوع از ترجمه قرآن است.

نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن

اکنون مناسب است که مروری نقدآمیز بر دلایل عدم امکان ترجمه قرآن، داشته باشیم تا مطلب روشن تر شود:

1. مهمترین مشکل در دلایلی که برای «عدم امکان ترجمه قرآن» ذکر شد، تفکیک نکردن دو قسم ترجمه (جایگزین - نسبی) است و دلایل عدم امکان ترجمه، فقط عدم امکان ترجمه جایگزین را اثبات می کند نه ترجمه نسبی را؛

2. اعجاز قرآن مانع «ترجمه جایگزین» قرآن است، نه «ترجمه نسبی» آن؛ چرا که ترجمه های نسبی، ادعای جایگزینی و تمام نمایی ندارند؛ ازاین رو، مخالف آیات تحدّی (مثل اسراء / 88) نمی شوند، و تحدّی قرآن را تکذیب نمی کنند؛

3. ترجمه، خلاصه تفسیر است (1) و همانطور که فرمودند: تفسیر، بخشی از منظور خدا را نشان می دهد و از بخش دیگر عاجز است، ترجمه نیز همینگونه است؛ بنابراین، حداقل ترجمه تفسیری قرآن، مشمول دلایل عدم امکان ترجمه نمی شود؛ هرچند که بقیه روش های ترجمه نیز، خلاصه تفسیر است؛ ولی در هر صورت، هیچ ترجمه ای مدعی نیست که قرآن است؛

4. «ترجمه نسبی» قرآن ادعا ندارد که تمام هدایت و دلالت اصلی و تبعی و