- درآمد 1
- اهداف 1
- ویژگی ها 2
- سپاسگزاری 4
- اشاره 7
- درآمد 7
- ریشه یابی واژه ترجمه 8
- کاربردهای واژه ترجمه 9
- معنای اصطلاحی ترجمه 11
- بررسی 13
- ارکان ترجمه 15
- ابعاد ترجمه 15
- نظریه ترجمه 16
- کتابشناسی ترجمه 17
- معرفی یک اثر ارزشمند 18
- درآمد 19
- قرن نخست هجری 20
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 20
- قرن دوّم هجری 22
- قرن سوّم هجری 23
- قرن چهارم هجری 24
- اشاره 24
- اشاره 24
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 24
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 25
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 27
- 3. بخشی از تفسیری کهن 28
- اشاره 28
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 28
- قرن پنجم هجری 28
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 29
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 30
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 32
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 32
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 33
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 33
- قرن ششم هجری 34
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 34
- اشاره 34
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 34
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 35
- 3. قرآن شماره 4 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 37
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 38
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 38
- قرن هشتم هجری 39
- قرن هفتم هجری 39
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 39
- اشاره 40
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 40
- قرن نهم هجری 40
- اشاره 41
- 2. قرآن مترجم شماره 137 41
- 3. قرآن مترجم شماره 146 41
- قرن دهم هجری 41
- 4. قرآن مترجم شماره 255 41
- 3. تفسیر منهج الصادقین 42
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 42
- 2. ترجمه مخدوم نوح 42
- 2. قرآن مترجم شماره 170 43
- اشاره 43
- قرن یازدهم هجری 43
- 3. قرآن مترجم شماره 110 43
- 1. قرآن مترجم شماره 585 43
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 44
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 44
- 7. قرآن مترجم شماره 111 44
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 44
- 9. قرآن مترجم شماره 175 44
- اشاره 45
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 45
- قرن دوازدهم هجری 45
- 1. تراجم استرآبادی 46
- قرن سیزدهم هجری 46
- 2. قرآن مترجم شماره 323 46
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 46
- 3. قرآن مترجم شماره 116 46
- اشاره 46
- 4. قرآن مترجم شماره 208 47
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 47
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 47
- اشاره 48
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 48
- قرن چهاردهم هجری 48
- اشاره 52
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 52
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 53
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 55
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 57
- اشاره 60
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 60
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 63
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 63
- اشاره 63
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 64
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 65
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 66
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 67
- اشاره 69
- جدول ترجمه های روسی 70
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 71
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 71
- اشاره 71
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 71
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 72
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 72
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 72
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 73
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 73
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 73
- اشاره 73
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 74
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 74
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 75
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 76
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 77
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 77
- اشاره 77
- الف) ترجمه سواحلی 78
- ج) زبان الهوسا 79
- اشاره 80
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 80
- اشاره 80
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 82
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 84
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 86
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 88
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 90
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 96
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 97
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 101
- درآمد 103
- اشاره 103
- تاریخچه و کتابشناسی 104
- اشاره 104
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 104
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 107
- اشاره 107
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 107
- اشاره 111
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 111
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 112
- جمع بندی 114
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 115
- اشاره 115
- اشاره 115
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 115
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 117
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 124
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 132
- اشاره 132
- احکام فقهی ترجمه قرآن 135
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 137
- اشاره 137
- پاسخ پرسش دوم 138
- پاسخ پرسش سوم 139
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 140
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 140
- اشاره 140
- اشاره 140
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 140
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 140
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 141
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 142
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 146
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 148
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 149
- اشاره 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 151
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 151
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 155
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 156
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 157
- اشاره 157
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 160
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 161
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 162
- 5 . توجه به بطون قرآن 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 164
- اشاره 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 164
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 166
- اشاره 166
- بررسی 167
- اشاره 169
- ب) جبر و اختیار 169
- ج) عصمت پیامبران الاهی 171
- د) امامت و عدل 171
- اشاره 171
- تذکر مهم 173
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 174
- اشاره 174
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 175
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 175
- اشاره 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 177
- کلمات کانونی 179
- کلمات محوری 180
- بررسی 181
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 182
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 183
- 7. انتخاب زبان مقصد 184
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 185
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 185
- اشاره 185
- اشاره 189
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 189
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 189
- اشاره 189
- اشاره 190
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 190
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 190
- 2. امانت در ترجمه 192
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 193
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 195
- 5 . اختصار در ترجمه 195
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 197
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 199
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 200
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 201
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 203
- اشاره 203
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 205
- بررسی 205
- اشاره 206
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 206
- بررسی 207
- اشاره 207
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 207
- بررسی 208
- منابع جهت مطالعه بیشتر 210
- اشاره 211
- پیشینه 211
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 212
- اشاره 212
- نخست: شرایط عام مترجم 212
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 212
- اشاره 212
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 213
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 213
- ب) شرایط کمال مترجم 214
- اشاره 214
- 1. روشمندی در ترجمه 214
- 3. تمرین و ممارست 215
- 2. توانایی نویسندگی 215
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 216
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 216
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 217
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 219
- اشاره 219
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 219
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 226
- درآمد 228
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 228
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 229
- اشاره 233
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 233
- «منی» از نظر علم پزشکی 234
- 2. صلب 240
- 3. ترائب 242
- درآمد 248
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 253
- اشاره 256
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 256
- مفهوم شناسی 263
- اشاره 263
- درآمد 263
- پیشینه و کتابشناسی 264
- بررسی 267
- نخست: روش های ترجمه قرآن 270
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 270
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 270
- اشاره 270
- اشاره 270
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 271
- ز) ترجمه های هنری 271
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 271
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 271
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 271
- یک: روش های ترجمه 272
- اشاره 272
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 272
- اشاره 273
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 273
- بررسی 274
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 277
- بررسی 278
- اشاره 279
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 279
- بررسی 281
- سبک های ترجمه 281
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 282
- بررسی 282
- اشاره 282
- ب) ترجمه تخصصی 283
- الف) ترجمه برای عموم مردم 283
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 283
- بررسی 284
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 285
- اشاره 285
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 285
- بررسی 286
- ب) ترجمه به زبان فنی 286
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 287
- اشاره 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 289
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 289
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه غیر معتبر 291
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 291
- ب) ترجمه معتبر 292
- بررسی 292
- اشاره 293
- 1. ترجمه منظوم 293
- ب) ترجمه های هنری 293
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 293
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 293
- 2. ترجمه آوایی 294
- بررسی 295
- یادآوری 295
- منابع جهت مطالعه بیشتر 297
- درآمد 299
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 299
- اشاره 299
- اشاره 299
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 300
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 300
- ب) نقد و بررسی عام 300
- الف) نقد و بررسی خاص 300
- اشاره 300
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 301
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 302
- اشاره 313
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 313
- اشاره 313
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 313
- یادآوری 314
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 314
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 320
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 320
- اشاره 321
- 2. تقلید 321
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 321
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 321
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 322
- اشاره 322
- اشاره 329
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 342
- اشاره 343
- اشاره 343
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 344
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 344
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 352
- اشاره 357
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 357
- الف) واژگان 358
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 361
آخرین حج باز می گشت در غدیر خم...»؛
محدث دهلوی: «امروز، ناامید شدند کافران از دین شما، پس مترسید از ایشان و بترسید از من، کامل کردم برای شما دین شما را و تمام کردم بر شما نعمت خود را و اختیار کردم اسلام را دین برای شما پس...».
تذکر مهم
هر چند که رعایت مبانی کلامیِ معتبر در ترجمه لازم است تا از انحرافات عقیدتی جلوگیری شود؛ اما لازم است که در این مورد به دو نکته توجه نمود:
نکته نخست: اینکه مبنا و اصل کلامی و مذهبیِ مورد نظر با دلایل محکم نقلی و عقلی اثبات شده باشد؛ به طوری که بتوانیم با تکیه بر آن، در ظاهر قرآن تصرف کنیم؛ یعنی: قرینه ای برای تفسیر و ترجمه آیه قرار گیرد؛
نکته دوم: اینکه تأثیرات مبانی کلامی و مذهبی در ترجمه به حداقل کاهش یافته و تنها در موارد ضروری مورد نظر قرار گیرند، که فقدان آن، موجب انحراف فکری گردد؛
نکته سوم: اینکه در مواردی که مبانی کلامی و مذهبی در ترجمه تأثیر داده می شود با علامتی همچون پرانتز مشخص شود تا با متن قرآن مخلوط نگردد؛
برای مثال:
[ ...یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ... ]؛ (1)
«دستِ (قدرت) خدا، بالای دست های آنان است»؛
نکته چهارم: اینکه دیدگاه های کلامی، مذهبی و تفسیریِ شخصیِ مترجم در مورد آیات، تأثیر داده نشود، به ویژه در مواردی که آن نظریه، به عنوان ضرورت دین و مذهبِ حق مطرح نیست.
چرا که در آن صورت ترجمه، در حقیقت بیان کننده نظرات شخصی مترجم خواهد بود.
1- (1) . فتح، 10