- درآمد 1
- اهداف 1
- ویژگی ها 2
- سپاسگزاری 4
- اشاره 7
- درآمد 7
- ریشه یابی واژه ترجمه 8
- کاربردهای واژه ترجمه 9
- معنای اصطلاحی ترجمه 11
- بررسی 13
- ابعاد ترجمه 15
- ارکان ترجمه 15
- نظریه ترجمه 16
- کتابشناسی ترجمه 17
- معرفی یک اثر ارزشمند 18
- درآمد 19
- قرن نخست هجری 20
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 20
- قرن دوّم هجری 22
- قرن سوّم هجری 23
- اشاره 24
- اشاره 24
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 24
- قرن چهارم هجری 24
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 25
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 27
- 3. بخشی از تفسیری کهن 28
- قرن پنجم هجری 28
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 28
- اشاره 28
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 29
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 30
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 32
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 32
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 33
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 33
- اشاره 34
- قرن ششم هجری 34
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 34
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 34
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 35
- 3. قرآن شماره 4 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 37
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 38
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 38
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 39
- قرن هفتم هجری 39
- قرن هشتم هجری 39
- قرن نهم هجری 40
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 40
- اشاره 40
- قرن دهم هجری 41
- 2. قرآن مترجم شماره 137 41
- 3. قرآن مترجم شماره 146 41
- اشاره 41
- 4. قرآن مترجم شماره 255 41
- 3. تفسیر منهج الصادقین 42
- 2. ترجمه مخدوم نوح 42
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 42
- 3. قرآن مترجم شماره 110 43
- 2. قرآن مترجم شماره 170 43
- اشاره 43
- قرن یازدهم هجری 43
- 1. قرآن مترجم شماره 585 43
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 44
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 44
- 7. قرآن مترجم شماره 111 44
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 44
- 9. قرآن مترجم شماره 175 44
- اشاره 45
- قرن دوازدهم هجری 45
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 45
- قرن سیزدهم هجری 46
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 46
- 2. قرآن مترجم شماره 323 46
- 1. تراجم استرآبادی 46
- 3. قرآن مترجم شماره 116 46
- اشاره 46
- 4. قرآن مترجم شماره 208 47
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 47
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 47
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 48
- اشاره 48
- قرن چهاردهم هجری 48
- اشاره 52
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 52
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 53
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 55
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 57
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 60
- اشاره 60
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 63
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 63
- اشاره 63
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 64
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 65
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 66
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 67
- اشاره 69
- جدول ترجمه های روسی 70
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 71
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 71
- اشاره 71
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 71
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 72
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 72
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 72
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 73
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 73
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 73
- اشاره 73
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 74
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 74
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 75
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 76
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 77
- اشاره 77
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 77
- الف) ترجمه سواحلی 78
- ج) زبان الهوسا 79
- اشاره 80
- اشاره 80
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 80
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 82
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 84
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 86
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 88
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 90
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 96
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 97
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 101
- درآمد 103
- اشاره 103
- اشاره 104
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 104
- تاریخچه و کتابشناسی 104
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 107
- اشاره 107
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 107
- اشاره 111
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 111
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 112
- جمع بندی 114
- اشاره 115
- اشاره 115
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 115
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 115
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 117
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 124
- اشاره 132
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 132
- احکام فقهی ترجمه قرآن 135
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 137
- اشاره 137
- پاسخ پرسش دوم 138
- پاسخ پرسش سوم 139
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 140
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 140
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 140
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 140
- اشاره 140
- اشاره 140
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 141
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 142
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 146
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 148
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 149
- اشاره 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 151
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 151
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 155
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 156
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 157
- اشاره 157
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 160
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 161
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 162
- 5 . توجه به بطون قرآن 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 164
- اشاره 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 164
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 166
- اشاره 166
- بررسی 167
- اشاره 169
- ب) جبر و اختیار 169
- اشاره 171
- د) امامت و عدل 171
- ج) عصمت پیامبران الاهی 171
- تذکر مهم 173
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 174
- اشاره 174
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 175
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 175
- اشاره 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 177
- کلمات کانونی 179
- کلمات محوری 180
- بررسی 181
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 182
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 183
- 7. انتخاب زبان مقصد 184
- اشاره 185
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 185
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 185
- اشاره 189
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 189
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 189
- اشاره 189
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 190
- اشاره 190
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 190
- 2. امانت در ترجمه 192
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 193
- 5 . اختصار در ترجمه 195
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 195
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 197
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 199
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 200
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 201
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 203
- اشاره 203
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 205
- بررسی 205
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 206
- اشاره 206
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 207
- اشاره 207
- بررسی 207
- بررسی 208
- منابع جهت مطالعه بیشتر 210
- اشاره 211
- پیشینه 211
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 212
- اشاره 212
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 212
- نخست: شرایط عام مترجم 212
- اشاره 212
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 213
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 213
- ب) شرایط کمال مترجم 214
- اشاره 214
- 1. روشمندی در ترجمه 214
- 2. توانایی نویسندگی 215
- 3. تمرین و ممارست 215
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 216
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 216
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 217
- اشاره 219
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 219
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 219
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 226
- درآمد 228
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 228
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 229
- اشاره 233
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 233
- «منی» از نظر علم پزشکی 234
- 2. صلب 240
- 3. ترائب 242
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 248
- درآمد 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 253
- اشاره 256
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 256
- درآمد 263
- اشاره 263
- مفهوم شناسی 263
- پیشینه و کتابشناسی 264
- بررسی 267
- نخست: روش های ترجمه قرآن 270
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 270
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 270
- اشاره 270
- اشاره 270
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 271
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 271
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 271
- ز) ترجمه های هنری 271
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 271
- یک: روش های ترجمه 272
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 272
- اشاره 272
- اشاره 273
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 273
- بررسی 274
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 277
- بررسی 278
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 279
- اشاره 279
- سبک های ترجمه 281
- بررسی 281
- اشاره 282
- بررسی 282
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 282
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 283
- ب) ترجمه تخصصی 283
- الف) ترجمه برای عموم مردم 283
- بررسی 284
- اشاره 285
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 285
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 285
- ب) ترجمه به زبان فنی 286
- بررسی 286
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 287
- اشاره 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 289
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 289
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه غیر معتبر 291
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 291
- بررسی 292
- ب) ترجمه معتبر 292
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 293
- ب) ترجمه های هنری 293
- 1. ترجمه منظوم 293
- اشاره 293
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 293
- 2. ترجمه آوایی 294
- بررسی 295
- یادآوری 295
- منابع جهت مطالعه بیشتر 297
- درآمد 299
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 299
- اشاره 299
- اشاره 299
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 300
- ب) نقد و بررسی عام 300
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 300
- الف) نقد و بررسی خاص 300
- اشاره 300
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 301
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 302
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 313
- اشاره 313
- اشاره 313
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 313
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 314
- یادآوری 314
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 320
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 320
- اشاره 321
- 2. تقلید 321
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 321
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 321
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 322
- اشاره 322
- اشاره 329
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 342
- اشاره 343
- اشاره 343
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 344
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 344
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 352
- اشاره 357
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 357
- الف) واژگان 358
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 361
5 . واژه «کفر»، تحت تأثیر مرادفاتی همچون «شرک» و لوازم آن واقع شده و پیروی از گمان، ضلالت، ظلم، و پیروی هوی، کبر و طغیان و ریشخند وحی و رسالت و انکار اصول سه گانه اسلام و ترک دستورات الاهی، جزو مفاهیم اخلاقی آن می شود.
پروفسور ایزوتسو بر آن است که: با توجه به حوزه وسیع معنایی این واژه، بخوبی می توان دریافت که ترجمه این نوع کلمات به هیچ زبانی امکان پذیر نیست و واژه هایی همچون ناسپاسی، ناباوری، حق پوشی، (1) ناگرویدن (2) در فارسی یا « reveilebnU » (3) در انگلیسی هر کدام جزء کوچک و محدودی از مفاهیم وسیع و پهناور این کلمه در قرآن هستند.
این نوع کلمات و اصطلاحات کلیدی را مانند کلمات اصطلاحی هر علم و مکتبی، باید همچنان محفوظ نگاه داشت و در آغاز یا پایان، تحت عنوان فرهنگ اصطلاحات (گلاسری) مفاهیم آن ها را به طور فشرده توضیح داد. (4)
کلمات کانونی
در میان کلمات کلیدی، برخی از کلمات، «جنبه کانونی» برای سایر کلمات دارند، مقصود از «کلمات کانونی»، به کلمات کلیدی خاصی اطلاق می شود که نماینده و محدود کننده یک حوزه و محوّطه تصوری هستند؛ یعنی: به اصطلاح، یک «میدان معنا شناختی» نسبتاً مستقل و متمایز در درون یک کلّ بزرگتر از واژگان محسوب می شوند.
مثال: واژه «ایمان» با همه کلمات مشتق شده از ریشه آن را، اگر از جنبه کانونی
1- (1) . چنانکه در ترجمه معزّی به کار رفته است.
2- (2) . چنانکه در «المستخلص فی ترجمان القرآن»، محمد بن نصر بخاری، ص 15 معادل گذاری شده است.
3- (3) . چنانکه در ترجمه پیکتال به کار رفته وبه معنای «ناباور و نامعتقد» است.
4- (4) . نک: خدا و انسان در قرآن، پروفسور ایزوتسو، ترجمه احمد آرام، ص 27 - 22.