منطق ترجمه قرآن صفحه 183

در حالی که این جمله ضرب المثلی متداول بین بنی اسرائیل بود که هرگاه شخصی بسیار پاکی را مورد خطاب قرار می دادند، به او می گفتند: «یا اخت هارون»؛ یعنی: «ای پاکیزه همچون خواهر هارون!».

این نکته در حدیثی از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نیز حکایت شده و در برخی تفاسیر نیز بدان تصریح شده است؛ (1)همچنین در مورد تعبیراتی همچون [ ضرب فی الارض ] ؛ (بقره / 173 و نساء / 94) که به معنای «مسافرت» است و نیز تعبیر [ ماملکت ایمانهم ] ؛ (مومنون / 6 و...) که به معنای «کنیزان» است؛ چنانچه مترجم قرآن به این عناصر عرفی و عقلاییِ زبان قرآن توجه نکند، همچون مستشرقان مزبور دچار خطا خواهد شد.

6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد)

معنای واژه ها در طول اعصار تغییر می کند، برای مثال واژه «مکروه» در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در آیه [ کُلُّ ذَ لِکَ کَانَ سَیِّل-ُهُ و عِندَ رَبِّکَ مَکْرُوهًا ] (2) به معنای «ناپسند» است، به طوری که شامل گناهان کبیره، همچون: قتل و زنا و... می شود، که در آیات قبل از آیه 38 سوره «اسراء»، مطرح شده و «ذلک» به آن ها باز می گردد.

اما همین واژه «مکروه» بعد از عصر امام صادق علیه السلام به معنای «کار جایزی است که ترک آن بهتر است» که در عصر ما نیز همین معنای دوم مصطلح است.

مترجم برای ترجمه دقیق آیات، لازم است که به این تطور معانی توجه داشته باشد و با توجه به فضا و زمان نزول آیه، معنای اصلی را به دست آورد، وگرنه گرفتار لغزش در ترجمه خواهد شد.

البته همین تطور در زبان مقصد نیز، وجود دارد؛ یعنی: در طول اعصار، معانی