منطق ترجمه قرآن صفحه 199

اما گاهی برخی واژه های عربی در زبان فارسی به کار می رود که معنای آن نزد مردم واضح نیست و نیاز به ترجمه دارد؛ مثل واژه «تقوا» که مفهوم اجمالی آن را مردم متوجه می شوند؛ اما مفسران و مترجمان نیز در مورد معنای آن اختلاف نظر دارند؛ ازاین رو، به معنای «پرهیز»، «ترس»، «خودنگهداری» و... آورده اند؛ پس لازم است که مترجم موضع خود و معنای کلمه را روشن سازد و معادل فارسی مأنوس آن را به کار ببرد. (1)مثال: [ ...هُدًی لِّلْمُتَّقِینَ ]؛ (2)

دهلوی: «رهنماست پرهیزکاران را»؛

خواجوی: «راهنمای تقوی پیشگانست»؛

فارسی: «هدایت است برای پرهیزکاران»؛

مکارم: «مایه هدایت پرهیزکاران است»؛

جمعی: «راهنمای پارسایانِ (خودنگهدار) است».

8 . توجه دقیق به دلالت های آیه

یکی از نویسندگان در این مورد می نویسد: «باید با دقت تمام، محتوای هر آیه، با دلالت های لفظی آن، چه اصلی و چه تبعی، مورد عنایت قرار گیرد». (3)مثال: در همان آیه: [ ...نَخُوضُ مَعَ الْخَآ ل ِضِینَ ]؛ (4) معنای اصلی آن «فرو رفتن با فروروندگان» است؛ اما با توجه به سیاق آیات و تفسیر آن ها که در مورد دوزخیان وعوامل دوزخی شدن است، روشن می شود که معنای «فرو رفتن در باطل» است؛ ازاین رو، بر مترجم لازم است که به این مطلب توجه کند و به نوعی در کروشه و یا پرانتز به «باطل» اشاره کند.

1- (1) . در مورد واژه «تقوی» در بند 9 (انتخاب نزدیک ترین معادل در زبان مقصد) توضیح خواهیم داد.
2- (2) . بقره، 2
3- (3) . اصول و مبانی ترجمه، علی نجار، ص 32
4- (4) . مدثر، 45