کتابخانه بالقرآن

منطق ترجمه قرآن صفحه 252

صفحه 252

یعنی: در آیه 11 سوره «بقره» که منافقان ادعا می کنند: «تنها آنان اصلاح گرند و دیگران را فسادگر می خوانند»؛ خداوند به آنان پاسخ می دهد و اعلام می کند که: «تنها آنان فسادگرند»؛ یعنی: در میان این دو گروه (مومنان و منافقان) فساد منحصر به گروه دوم است؛ یعنی: «حصر نسبی» است نه «حصر مطلق» که بگوییم در میان جهانیان فقط این منافقان فاسقند؛ (چون بسیاری از کافران نیز فاسق هستند).

6 . فعل معلوم و مجهول

در ترجمه استاد فولادوند در ذیل آیه 83 سوره «مومنون» می خوانیم:

[ لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَ ءَابَآؤُنَا هَذَا مِن قَبْلُ إِنْ هَذَآ إِلآَّ أَسَطِیرُ الْأَوَّلِینَ ]؛

«درست همین را قبلاً به ما و پدرانمان وعده دادند؛ این جز افسانه های پیشینیان [چیزی] نیست».

در این آیه، فعل «وُعدنا» که مجهول است اینگونه ترجمه شد: «وعده دادند»؛ یعنی:

به صورت سوم شخص معلوم غایب معنا شده است؛ در حالی که باید اینگونه ترجمه می شد: «ما و پدرانمان وعده داده شدیم». (1)در ترجمه دیگری در مورد آیه 25 سوره «اعراف» می خوانیم:

[ قَالَ فِیهَا تَحْیَوْنَ وَفِیهَا تَمُوتُونَ وَمِنْهَا تُخْرَجُونَ ]؛

«فرمود: در آن [زمین] زنده می شوید؛ و در آن می میرید و (در رستاخیز) از آن خارج خواهید شد». (2)ملاحظه می کنید که «تُخرَجون» فعل مجهول است در حالی که معلوم معنا شده

1- (1) . البته برخی از صاحب نظران و ادیبان بر آنند که یکی از راه های مجهول کردن فعل در زبان فارسی، آن است که فعل به صورت جمع آید؛ ولی این مبنا قابل مناقشه است؛ چرا که در هر صورت (مفرد و جمع) اگر فعل به فاعلی استناد داده شود معلوم است و اگر اسناد داده نشود مجهول خواهد بود.
2- (2) . ترجمه تفسیر نمونه که به نام آیه اللّه مکارم شیرازی منتشر شده است.