منطق ترجمه قرآن صفحه 256

فارسی و عربی، پنداشته اند که در این آیه نیز «قرض» به معنای «وام» است؛ این همان خطای ذهنی مشهوری است که در بین بسیاری از مردم متداول است به گونه ای که آیه مزبور را به عنوان نماد «قرض الحسنه» قرار می دهند؛ حال آنکه طبق مفاد تفسیر این آیه به معنای «انفاق و بخشش در راه خدا» است و واژه «وام» به عنوان «دِیْن» در قرآن آمده است. (1)ازاین رو آیهاللّه مکارم شیرازی آیه مزبور را اینگونه ترجمه کرده اند:

«کیست که به خدا "قرض الحسنه ای" دهد (از اموالی که خدا به او بخشیده انفاق کند)...».

مثال دیگر:

[ وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّهٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَیْلِ... ]؛ (2)

حلبی: «و برای آن ها (مجاهدان مسلمان) آنچه می توانید نیرو و اسبان بسته آماده کنید»؛

در این ترجمه، ضمیر «لهم» به مجاهدان مسلمان برگشته، در حالی که مقصود در این آیه کافران هستند.

ازاین رو آیه اللّه مکارم شیرازی که به تفسیر آیه توجه داشته اینگونه ترجمه کرده است:

«هر نیرویی در قدرت دارید، برای مقابله با آن ها [دشمنان] آماده سازید و...».

5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن

اشاره

«لغت» یکی از منابع و ابزارهای ترجمه و تفسیر قرآن است و بدون مراجعه به کتاب های اصیل و معتبر لغت نمی توان به ترجمه قرآن اقدام نمود و در همین راستا، مترجم قرآن نباید بر ذهن خود تکیه کند یا از دیگران تقلید نماید؛ بلکه باید مکرراً به لغت مراجعه کند تا مطمئن شود که معنای لغت چیست.

گاهی برخی از مترجمان، دقت لازم را در این کار نمی کنند و واژه قرآنی را به خطا ترجمه می کنند؛ گاهی نیز مشابهت یک واژه در فارسی و عربی، مترجم را فریب داده و ترجمه را با خطا مواجه می سازد.