- درآمد 1
- اهداف 1
- ویژگی ها 2
- سپاسگزاری 4
- درآمد 7
- اشاره 7
- ریشه یابی واژه ترجمه 8
- کاربردهای واژه ترجمه 9
- معنای اصطلاحی ترجمه 11
- بررسی 13
- ابعاد ترجمه 15
- ارکان ترجمه 15
- نظریه ترجمه 16
- کتابشناسی ترجمه 17
- معرفی یک اثر ارزشمند 18
- درآمد 19
- قرن نخست هجری 20
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 20
- قرن دوّم هجری 22
- قرن سوّم هجری 23
- قرن چهارم هجری 24
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 24
- اشاره 24
- اشاره 24
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 25
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 27
- 3. بخشی از تفسیری کهن 28
- قرن پنجم هجری 28
- اشاره 28
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 28
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 29
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 30
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 32
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 32
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 33
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 33
- قرن ششم هجری 34
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 34
- اشاره 34
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 34
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 35
- 4. تفسیر بصائر یمینی 37
- 3. قرآن شماره 4 37
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 38
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 38
- قرن هشتم هجری 39
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 39
- قرن هفتم هجری 39
- قرن نهم هجری 40
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 40
- اشاره 40
- قرن دهم هجری 41
- اشاره 41
- 3. قرآن مترجم شماره 146 41
- 2. قرآن مترجم شماره 137 41
- 4. قرآن مترجم شماره 255 41
- 2. ترجمه مخدوم نوح 42
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 42
- 3. تفسیر منهج الصادقین 42
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 170 43
- 3. قرآن مترجم شماره 110 43
- قرن یازدهم هجری 43
- 1. قرآن مترجم شماره 585 43
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 44
- 9. قرآن مترجم شماره 175 44
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 44
- 7. قرآن مترجم شماره 111 44
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 44
- اشاره 45
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 45
- قرن دوازدهم هجری 45
- 2. قرآن مترجم شماره 323 46
- 3. قرآن مترجم شماره 116 46
- 1. تراجم استرآبادی 46
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 46
- قرن سیزدهم هجری 46
- اشاره 46
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 47
- 4. قرآن مترجم شماره 208 47
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 47
- اشاره 48
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 48
- قرن چهاردهم هجری 48
- اشاره 52
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 52
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 53
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 55
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 57
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 60
- اشاره 60
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 63
- اشاره 63
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 63
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 64
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 65
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 66
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 67
- اشاره 69
- جدول ترجمه های روسی 70
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 71
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 71
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 71
- اشاره 71
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 72
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 72
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 72
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 73
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 73
- اشاره 73
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 73
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 74
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 74
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 75
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 76
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 77
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 77
- اشاره 77
- الف) ترجمه سواحلی 78
- ج) زبان الهوسا 79
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 80
- اشاره 80
- اشاره 80
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 82
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 84
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 86
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 88
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 90
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 96
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 97
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 101
- درآمد 103
- اشاره 103
- تاریخچه و کتابشناسی 104
- اشاره 104
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 104
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 107
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 107
- اشاره 107
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 111
- اشاره 111
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 112
- جمع بندی 114
- اشاره 115
- اشاره 115
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 115
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 115
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 117
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 124
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 132
- اشاره 132
- احکام فقهی ترجمه قرآن 135
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 137
- اشاره 137
- پاسخ پرسش دوم 138
- پاسخ پرسش سوم 139
- اشاره 140
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 140
- اشاره 140
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 140
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 140
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 140
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 141
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 142
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 146
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 148
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 149
- اشاره 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 151
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 151
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 155
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 156
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 157
- اشاره 157
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 160
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 161
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 162
- 5 . توجه به بطون قرآن 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 164
- اشاره 164
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 166
- اشاره 166
- بررسی 167
- اشاره 169
- ب) جبر و اختیار 169
- د) امامت و عدل 171
- اشاره 171
- ج) عصمت پیامبران الاهی 171
- تذکر مهم 173
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 174
- اشاره 174
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 175
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 175
- اشاره 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 177
- کلمات کانونی 179
- کلمات محوری 180
- بررسی 181
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 182
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 183
- 7. انتخاب زبان مقصد 184
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 185
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 185
- اشاره 185
- اشاره 189
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 189
- اشاره 189
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 189
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 190
- اشاره 190
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 190
- 2. امانت در ترجمه 192
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 193
- 5 . اختصار در ترجمه 195
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 195
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 197
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 199
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 200
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 201
- اشاره 203
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 203
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 205
- بررسی 205
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 206
- اشاره 206
- اشاره 207
- بررسی 207
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 207
- بررسی 208
- منابع جهت مطالعه بیشتر 210
- اشاره 211
- پیشینه 211
- نخست: شرایط عام مترجم 212
- اشاره 212
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 212
- اشاره 212
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 212
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 213
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 213
- اشاره 214
- 1. روشمندی در ترجمه 214
- ب) شرایط کمال مترجم 214
- 3. تمرین و ممارست 215
- 2. توانایی نویسندگی 215
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 216
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 216
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 217
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 219
- اشاره 219
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 219
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 226
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 228
- درآمد 228
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 229
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 233
- اشاره 233
- «منی» از نظر علم پزشکی 234
- 2. صلب 240
- 3. ترائب 242
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 248
- درآمد 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 253
- اشاره 256
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 256
- اشاره 263
- درآمد 263
- مفهوم شناسی 263
- پیشینه و کتابشناسی 264
- بررسی 267
- نخست: روش های ترجمه قرآن 270
- اشاره 270
- اشاره 270
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 270
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 270
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 271
- ز) ترجمه های هنری 271
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 271
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 271
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 271
- اشاره 272
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 272
- یک: روش های ترجمه 272
- اشاره 273
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 273
- بررسی 274
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 277
- بررسی 278
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 279
- اشاره 279
- بررسی 281
- سبک های ترجمه 281
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 282
- اشاره 282
- بررسی 282
- ب) ترجمه تخصصی 283
- الف) ترجمه برای عموم مردم 283
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 283
- بررسی 284
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 285
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 285
- اشاره 285
- ب) ترجمه به زبان فنی 286
- بررسی 286
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 287
- اشاره 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 289
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 289
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه غیر معتبر 291
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 291
- بررسی 292
- ب) ترجمه معتبر 292
- اشاره 293
- 1. ترجمه منظوم 293
- ب) ترجمه های هنری 293
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 293
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 293
- 2. ترجمه آوایی 294
- بررسی 295
- یادآوری 295
- منابع جهت مطالعه بیشتر 297
- درآمد 299
- اشاره 299
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 299
- اشاره 299
- الف) نقد و بررسی خاص 300
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 300
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 300
- ب) نقد و بررسی عام 300
- اشاره 300
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 301
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 302
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 313
- اشاره 313
- اشاره 313
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 313
- یادآوری 314
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 314
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 320
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 320
- 2. تقلید 321
- اشاره 321
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 321
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 321
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 322
- اشاره 322
- اشاره 329
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 342
- اشاره 343
- اشاره 343
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 344
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 344
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 352
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 357
- اشاره 357
- الف) واژگان 358
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 361
ترجمه قرآن را به نه شیوه، تقسیم می کند: «ترجمه لغوی» یا ترجمان القرآن، «ترجمه تحت اللفظی»، «ترجمه حرفی و معنوی» یا ترجمه امین، «ترجمه ادبی»، «ترجمه منظوم قرآن»، «ترجمه آوایی»، «ترجمه و حواشی»، «ترجمه آزاد» یا خلاصه التفاسیر - «ترجمه پیوسته، تفسیری و آوایی»، که در نهایت روش اخیر را می پسندد. (1)البته با تأمل در روش های یاد شده ممکن است بتوان برخی روش ها را در یکدیگر ادغام یا تقسیم بندی دیگری ارائه کرد که در ادامه به بررسی روش های یاد شده خواهیم پرداخت.
8 . آقای علی نجار در کتاب «اصول و مبانی ترجمه قرآن» (چاپ 1381 ش.)، روش های ترجمه قرآن را به سه نوع تقسیم می کند: ترجمه تحت اللفظی، ترجمه آزاد - ترجمه تفسیری، سپس نوع اخیر را می پسندد.
البته، مقصود ایشان از ترجمه تفسیری همان ترجمه جمله به جمله است که در ادامه خواهد آمد. (2)
بررسی
تقسیم روش های ترجمه به سه روش «کلمه به کلمه» (تحت اللفظی)، روش «جمله به جمله» (هسته به هسته) و روش «آزاد» (ترجمه تفسیری) منطقی بوده و مطابق با واقعیت خارجی در ترجمه های موجود است؛ هر چند که در نامگذاری این تقسیم بندی اختلاف نظر هست، اما اصل سه روش فوق مورد پذیرش همه اندیشوران نامبرده است.
1- (1) . بی آزار شیرازی، عبدالکریم، قرآن ناطق / 1، ص 269 - 227
2- (2) . مجله مترجم، شماره دهم، مباحثی را ویژه ترجمه قرآن درج کرده و در آن به طرح و نقد روش های ترجمه قرآن پرداخته است. همچنین برخی مترجمان نیز، در مقدمه ترجمه، یا پی نوشت آن، مطالبی پیرامون ترجمه و تقسیم روش های آن داشته اند؛ ر.ک: مقالات بهاءالدین خرمشاهی، سید جلال الدین مجتبوی؛ مقدمه ترجمه دهلوی، پی نوشت های ترجمه خرمشاهی و... .