منطق ترجمه قرآن صفحه 289

هر ترجمه، خود تفسیر کوتاهی از قرآن است؛ بنابراین ترجمه خالص قرآن کریم صحیح نیست و اگر کسی اقدام به این عمل کند، نمی تواند پیام واقعی آیات را بازگو نماید و در نتیجه مطالبی پرابهام و نارسا ارائه خواهد کرد؛ ازاین روست که می بینیم مترجمان فوق (دهلوی - معزی، آیتی و...) نیز عملاً نتوانسته اند به این روش پایبند باشند و در موارد متعددی از ترجمه خویش ناچار شده اند تا از توضیحات استفاده کنند؛ با توجه به آنچه گفته شد ترجمه قرآن به ناچار خلاصه تفسیر است؛ اما شیوه مزبور با این آسیب همراه است که امکان دارد که اضافات و توضیحات مترجم، به جای کلام خدا جلوه گر شود و ترجمه ای تألیف گونه ارائه شود.

راه جلوگیری از چنین خطری آن است که توضیحات تفسیری در داخل پرانتز یا به صورت پاورقی آورده شود تا بدین ترتیب با متن اصلی قرآن ادغام نگردد؛ برای مثال: ترجمه فاضل محترم آقای بهاءالدین خرمشاهی (در چاپ نخست) از این خصوصیت برخوردار است و توضیحات تفسیری را در پاورقی ها و پرانتز و قلاب آورده اند.

پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها

الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص):

از آنجا که هر مترجم دیدگاهی خاص در مسائل مذهبی، کلامی و احیاناً فلسفی دارد و یا تحت تأثیر یکی از این مکاتب و مذاهب است؛ پس در هنگام ترجمه، تحت تأثیر پیش فرض های ذهنی خود قرار خواهد گرفت و در این میان، برخی مترجمان سعی می کنند تا این گونه تأثیرات را به حداقل برسانند یا کمرنگ کنند و ترجمه ای خالص ارائه نمایند؛

ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی:

برخی مترجمان از روی عمد یا غفلت، ترجمه خود را با دیدگاه خاص کلامی خویش هماوا نموده و در سر دو راهی ها، سخن خویش را به عنوان سخن خدا ارائه می کنند.