- درآمد 1
- اهداف 1
- ویژگی ها 2
- سپاسگزاری 4
- اشاره 7
- درآمد 7
- ریشه یابی واژه ترجمه 8
- کاربردهای واژه ترجمه 9
- معنای اصطلاحی ترجمه 11
- بررسی 13
- ابعاد ترجمه 15
- ارکان ترجمه 15
- نظریه ترجمه 16
- کتابشناسی ترجمه 17
- معرفی یک اثر ارزشمند 18
- درآمد 19
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 20
- قرن نخست هجری 20
- قرن دوّم هجری 22
- قرن سوّم هجری 23
- قرن چهارم هجری 24
- اشاره 24
- اشاره 24
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 24
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 25
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 27
- 3. بخشی از تفسیری کهن 28
- قرن پنجم هجری 28
- اشاره 28
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 28
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 29
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 30
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 32
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 32
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 33
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 33
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 34
- اشاره 34
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 34
- قرن ششم هجری 34
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 35
- 3. قرآن شماره 4 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 37
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 38
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 38
- قرن هفتم هجری 39
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 39
- قرن هشتم هجری 39
- قرن نهم هجری 40
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 40
- اشاره 40
- قرن دهم هجری 41
- 3. قرآن مترجم شماره 146 41
- 2. قرآن مترجم شماره 137 41
- اشاره 41
- 4. قرآن مترجم شماره 255 41
- 2. ترجمه مخدوم نوح 42
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 42
- 3. تفسیر منهج الصادقین 42
- قرن یازدهم هجری 43
- 3. قرآن مترجم شماره 110 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 170 43
- 1. قرآن مترجم شماره 585 43
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 44
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 44
- 7. قرآن مترجم شماره 111 44
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 44
- 9. قرآن مترجم شماره 175 44
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 45
- اشاره 45
- قرن دوازدهم هجری 45
- قرن سیزدهم هجری 46
- 3. قرآن مترجم شماره 116 46
- اشاره 46
- 2. قرآن مترجم شماره 323 46
- 1. تراجم استرآبادی 46
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 46
- 4. قرآن مترجم شماره 208 47
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 47
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 47
- اشاره 48
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 48
- قرن چهاردهم هجری 48
- اشاره 52
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 52
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 53
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 55
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 57
- اشاره 60
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 60
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 63
- اشاره 63
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 63
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 64
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 65
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 66
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 67
- اشاره 69
- جدول ترجمه های روسی 70
- اشاره 71
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 71
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 71
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 71
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 72
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 72
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 72
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 73
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 73
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 73
- اشاره 73
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 74
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 74
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 75
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 76
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 77
- اشاره 77
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 77
- الف) ترجمه سواحلی 78
- ج) زبان الهوسا 79
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 80
- اشاره 80
- اشاره 80
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 82
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 84
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 86
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 88
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 90
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 96
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 97
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 101
- درآمد 103
- اشاره 103
- تاریخچه و کتابشناسی 104
- اشاره 104
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 104
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 107
- اشاره 107
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 107
- اشاره 111
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 111
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 112
- جمع بندی 114
- اشاره 115
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 115
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 115
- اشاره 115
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 117
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 124
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 132
- اشاره 132
- احکام فقهی ترجمه قرآن 135
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 137
- اشاره 137
- پاسخ پرسش دوم 138
- پاسخ پرسش سوم 139
- اشاره 140
- اشاره 140
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 140
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 140
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 140
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 140
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 141
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 142
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 146
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 148
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 149
- اشاره 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 151
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 151
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 155
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 156
- اشاره 157
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 157
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 160
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 161
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 162
- 5 . توجه به بطون قرآن 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 164
- اشاره 164
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 166
- اشاره 166
- بررسی 167
- اشاره 169
- ب) جبر و اختیار 169
- د) امامت و عدل 171
- اشاره 171
- ج) عصمت پیامبران الاهی 171
- تذکر مهم 173
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 174
- اشاره 174
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 175
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 175
- اشاره 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 177
- کلمات کانونی 179
- کلمات محوری 180
- بررسی 181
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 182
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 183
- 7. انتخاب زبان مقصد 184
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 185
- اشاره 185
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 185
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 189
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 189
- اشاره 189
- اشاره 189
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 190
- اشاره 190
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 190
- 2. امانت در ترجمه 192
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 193
- 5 . اختصار در ترجمه 195
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 195
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 197
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 199
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 200
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 201
- اشاره 203
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 203
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 205
- بررسی 205
- اشاره 206
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 206
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 207
- اشاره 207
- بررسی 207
- بررسی 208
- منابع جهت مطالعه بیشتر 210
- اشاره 211
- پیشینه 211
- نخست: شرایط عام مترجم 212
- اشاره 212
- اشاره 212
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 212
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 212
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 213
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 213
- 1. روشمندی در ترجمه 214
- ب) شرایط کمال مترجم 214
- اشاره 214
- 3. تمرین و ممارست 215
- 2. توانایی نویسندگی 215
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 216
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 216
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 217
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 219
- اشاره 219
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 219
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 226
- درآمد 228
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 228
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 229
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 233
- اشاره 233
- «منی» از نظر علم پزشکی 234
- 2. صلب 240
- 3. ترائب 242
- درآمد 248
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 253
- اشاره 256
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 256
- اشاره 263
- مفهوم شناسی 263
- درآمد 263
- پیشینه و کتابشناسی 264
- بررسی 267
- نخست: روش های ترجمه قرآن 270
- اشاره 270
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 270
- اشاره 270
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 270
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 271
- ز) ترجمه های هنری 271
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 271
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 271
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 271
- یک: روش های ترجمه 272
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 272
- اشاره 272
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 273
- اشاره 273
- بررسی 274
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 277
- بررسی 278
- اشاره 279
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 279
- بررسی 281
- سبک های ترجمه 281
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 282
- بررسی 282
- اشاره 282
- الف) ترجمه برای عموم مردم 283
- ب) ترجمه تخصصی 283
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 283
- بررسی 284
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 285
- اشاره 285
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 285
- ب) ترجمه به زبان فنی 286
- بررسی 286
- اشاره 287
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 289
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 289
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه غیر معتبر 291
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 291
- ب) ترجمه معتبر 292
- بررسی 292
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 293
- ب) ترجمه های هنری 293
- 1. ترجمه منظوم 293
- اشاره 293
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 293
- 2. ترجمه آوایی 294
- بررسی 295
- یادآوری 295
- منابع جهت مطالعه بیشتر 297
- درآمد 299
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 299
- اشاره 299
- اشاره 299
- ب) نقد و بررسی عام 300
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 300
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 300
- الف) نقد و بررسی خاص 300
- اشاره 300
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 301
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 302
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 313
- اشاره 313
- اشاره 313
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 313
- یادآوری 314
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 314
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 320
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 320
- 2. تقلید 321
- اشاره 321
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 321
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 321
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 322
- اشاره 322
- اشاره 329
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 342
- اشاره 343
- اشاره 343
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 344
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 344
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 352
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 357
- اشاره 357
- الف) واژگان 358
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 361
چون در کار ترجمه قرآن به پارسی، تا روزگار مترجم، خلل بسیار وجود داشت، مبادرت به ترجمه ای از قرآن شریف کردم تا از نقص ها و عیوب ترجمه های پیشین مبرّا باشد؛ ترجمه ای که در آن الفاظ پارسی، معنای کامل و دقیق الفاظ تازی را برساند و موافق نظریات مفسّران بر طبق اصول دیانت باشد و از هر گونه تأویلی که موجب تقلیل و تشبیه شود و یا چیزی از مذاهب الحاد را سفیرت دهد، بدور باشد... و به سبب همین ویژگی ها بود که آن را تاج التراجم نامیدم.
از مقدمه فوق استفاده می شود که مترجم به مبانی و اصول ترجمه واقف بوده و مبانی کلامی، ادبی و... خود را قبل از شروع ترجمه، مشخص ساخته است، و این نقطه قوّت، بلکه نقطه عطفی در ترجمه های قرآن به شمار می آید؛ و نیز این کتاب را نخستین تفسیر مستقل فارسی به شمار آورده اند. (1)
در این ترجمه، مترجم بعد از ذکر مشخصات هر سوره، با نثری ساده و روان و جملاتی کوتاه به ترجمه لغت آیات پرداخته و آنگاه آیاتی را که نیاز به توضیح داشته، به طور گسسته تفسیر کرده است؛ همچنین واژه های عربی در آن زیاد به کار رفته، اما این واژه ها، لغاتی هستند که در فارسی جای گرفته اند. و دارای نثری مسجّع همراه با تلمیح به آیات، احادیث و دعاهاست.
مثال: [ بسم اللّه الرحمن الرحیم ] ؛ «ابتدا کردم به نام خدای قادر بر آفرینش خلقان، خواهان روزی دادن خلقان، خواهان آمرزش ایشان». (2)
3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید)
مترجم این ترجمه قرآن که تنها جلدهای سوم و چهارم آن در دانشگاه کمبریج موجود است، مشخص نیست و تاریخ تحریر آن 628 ق . توسط «محمدبن ابی الفتح الغریب» می باشد.
1- (1) . یادگار نامه فیض الاسلام، مقاله تاریخ ترجمه در آسیا، علی رفیعی علامرودشتی، ص 318 و ادبیات فارسی بر مبنای استوری، ج 1، ص 107.
2- (2) . تاج التراجم، نسخه با دلیان