- درآمد 1
- اهداف 1
- ویژگی ها 2
- سپاسگزاری 4
- اشاره 7
- درآمد 7
- ریشه یابی واژه ترجمه 8
- کاربردهای واژه ترجمه 9
- معنای اصطلاحی ترجمه 11
- بررسی 13
- ابعاد ترجمه 15
- ارکان ترجمه 15
- نظریه ترجمه 16
- کتابشناسی ترجمه 17
- معرفی یک اثر ارزشمند 18
- درآمد 19
- قرن نخست هجری 20
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 20
- قرن دوّم هجری 22
- قرن سوّم هجری 23
- اشاره 24
- اشاره 24
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 24
- قرن چهارم هجری 24
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 25
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 27
- 3. بخشی از تفسیری کهن 28
- اشاره 28
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 28
- قرن پنجم هجری 28
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 29
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 30
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 32
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 32
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 33
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 33
- اشاره 34
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 34
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 34
- قرن ششم هجری 34
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 35
- 4. تفسیر بصائر یمینی 37
- 3. قرآن شماره 4 37
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 38
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 38
- قرن هفتم هجری 39
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 39
- قرن هشتم هجری 39
- قرن نهم هجری 40
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 40
- اشاره 40
- قرن دهم هجری 41
- 3. قرآن مترجم شماره 146 41
- اشاره 41
- 2. قرآن مترجم شماره 137 41
- 4. قرآن مترجم شماره 255 41
- 3. تفسیر منهج الصادقین 42
- 2. ترجمه مخدوم نوح 42
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 42
- 2. قرآن مترجم شماره 170 43
- 3. قرآن مترجم شماره 110 43
- اشاره 43
- قرن یازدهم هجری 43
- 1. قرآن مترجم شماره 585 43
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 44
- 9. قرآن مترجم شماره 175 44
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 44
- 7. قرآن مترجم شماره 111 44
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 44
- اشاره 45
- قرن دوازدهم هجری 45
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 45
- قرن سیزدهم هجری 46
- 3. قرآن مترجم شماره 116 46
- اشاره 46
- 2. قرآن مترجم شماره 323 46
- 1. تراجم استرآبادی 46
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 46
- 4. قرآن مترجم شماره 208 47
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 47
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 47
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 48
- اشاره 48
- قرن چهاردهم هجری 48
- اشاره 52
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 52
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 53
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 55
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 57
- اشاره 60
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 60
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 63
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 63
- اشاره 63
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 64
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 65
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 66
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 67
- اشاره 69
- جدول ترجمه های روسی 70
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 71
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 71
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 71
- اشاره 71
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 72
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 72
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 72
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 73
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 73
- اشاره 73
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 73
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 74
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 74
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 75
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 76
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 77
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 77
- اشاره 77
- الف) ترجمه سواحلی 78
- ج) زبان الهوسا 79
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 80
- اشاره 80
- اشاره 80
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 82
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 84
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 86
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 88
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 90
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 96
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 97
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 101
- درآمد 103
- اشاره 103
- تاریخچه و کتابشناسی 104
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 104
- اشاره 104
- اشاره 107
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 107
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 107
- اشاره 111
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 111
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 112
- جمع بندی 114
- اشاره 115
- اشاره 115
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 115
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 115
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 117
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 124
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 132
- اشاره 132
- احکام فقهی ترجمه قرآن 135
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 137
- اشاره 137
- پاسخ پرسش دوم 138
- پاسخ پرسش سوم 139
- اشاره 140
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 140
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 140
- اشاره 140
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 140
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 140
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 141
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 142
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 146
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 148
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 149
- اشاره 151
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 151
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 155
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 156
- اشاره 157
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 157
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 160
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 161
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 162
- 5 . توجه به بطون قرآن 164
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 164
- اشاره 164
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 166
- اشاره 166
- بررسی 167
- اشاره 169
- ب) جبر و اختیار 169
- اشاره 171
- د) امامت و عدل 171
- ج) عصمت پیامبران الاهی 171
- تذکر مهم 173
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 174
- اشاره 174
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 175
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 175
- اشاره 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 177
- کلمات کانونی 179
- کلمات محوری 180
- بررسی 181
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 182
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 183
- 7. انتخاب زبان مقصد 184
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 185
- اشاره 185
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 185
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 189
- اشاره 189
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 189
- اشاره 189
- اشاره 190
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 190
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 190
- 2. امانت در ترجمه 192
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 193
- 5 . اختصار در ترجمه 195
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 195
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 197
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 199
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 200
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 201
- اشاره 203
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 203
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 205
- بررسی 205
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 206
- اشاره 206
- اشاره 207
- بررسی 207
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 207
- بررسی 208
- منابع جهت مطالعه بیشتر 210
- پیشینه 211
- اشاره 211
- اشاره 212
- نخست: شرایط عام مترجم 212
- اشاره 212
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 212
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 212
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 213
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 213
- ب) شرایط کمال مترجم 214
- اشاره 214
- 1. روشمندی در ترجمه 214
- 3. تمرین و ممارست 215
- 2. توانایی نویسندگی 215
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 216
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 216
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 217
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 219
- اشاره 219
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 219
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 226
- درآمد 228
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 228
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 229
- اشاره 233
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 233
- «منی» از نظر علم پزشکی 234
- 2. صلب 240
- 3. ترائب 242
- درآمد 248
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 253
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 256
- اشاره 256
- درآمد 263
- مفهوم شناسی 263
- اشاره 263
- پیشینه و کتابشناسی 264
- بررسی 267
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 270
- اشاره 270
- اشاره 270
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 270
- نخست: روش های ترجمه قرآن 270
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 271
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 271
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 271
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 271
- ز) ترجمه های هنری 271
- یک: روش های ترجمه 272
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 272
- اشاره 272
- اشاره 273
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 273
- بررسی 274
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 277
- بررسی 278
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 279
- اشاره 279
- سبک های ترجمه 281
- بررسی 281
- اشاره 282
- بررسی 282
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 282
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 283
- الف) ترجمه برای عموم مردم 283
- ب) ترجمه تخصصی 283
- بررسی 284
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 285
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 285
- اشاره 285
- ب) ترجمه به زبان فنی 286
- بررسی 286
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 287
- اشاره 287
- بررسی 288
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 289
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 289
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه غیر معتبر 291
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 291
- ب) ترجمه معتبر 292
- بررسی 292
- ب) ترجمه های هنری 293
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 293
- 1. ترجمه منظوم 293
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 293
- اشاره 293
- 2. ترجمه آوایی 294
- بررسی 295
- یادآوری 295
- منابع جهت مطالعه بیشتر 297
- درآمد 299
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 299
- اشاره 299
- اشاره 299
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 300
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 300
- ب) نقد و بررسی عام 300
- الف) نقد و بررسی خاص 300
- اشاره 300
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 301
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 302
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 313
- اشاره 313
- اشاره 313
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 313
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 314
- یادآوری 314
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 320
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 320
- 2. تقلید 321
- اشاره 321
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 321
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 321
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 322
- اشاره 322
- اشاره 329
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 342
- اشاره 343
- اشاره 343
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 344
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 344
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 352
- اشاره 357
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 357
- الف) واژگان 358
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 361
ویرایش لفظی یا تغییر اندک در الفاظ اکتفا می کنند.
در حالی که همانطور که گذشت، ترجمه نوعی تفسیر است و همانگونه که در تفسیر تقلید جایز نیست (1) در ترجمه نیز جایز نیست؛ چون تقلید در تفسیر و ترجمه، سخن گفتن و نسبت دادن مطالب، بدون علم به خداست و این نوعی افترا و کذب است که مسلماً حرام است.
مثال: در ترجمه لاتینی ماراچی اشتباهاتی صورت گرفته است که «سیل» و «رادول» از او تقلید کرده اند و همان لغزش ها را تکرار کرده اند و نیز آقای «رادول» به تقلید از «تفسیر طبری»، ماجرای «غرانیق» را وارد ترجمه قرآن کرده است. (2)
ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان
اشاره
خاورشناسان، ترجمه های متعددی از قرآن به زبان های اروپایی و آفریقایی و حتی هندی ارائه داده اند که نام و معرفی آن ها در مبحث تاریخچه ترجمه گذشت؛ اما خاورشناسان همگی با یک هدف و انگیزه به ترجمه قرآن نپرداخته اند، بلکه:
الف) برخی خاورشناسان مغرض به دنبال ابطال قرآن کریم بوده و ازاین رو ترجمه هایی غیر معتبر و افترا آمیز نوشته اند که در اینجا به چند نمونه اشاره می کنیم.
ترجمه انگلیسی سیل (3) که در سال 1734م. از قرآن منتشر شد، شدیداً مورد انتقاد قرار گرفته است و برخی از مترجمان (4) مسلمان که خود، قرآن را به زبان انگلیسی
1- (1) . التفسیر، هو ایضاح مراد اللّه - تعالی - من کتابه العزیز، فلایجوز الاعتماد فیه علی الظنون والاستحسان و لا علی شیئ لم یثبت انّه حجه من طریق العقل اومن طریق الشرع؛ للنهی عن اتباع الظن و حرمه اسناد شیئ الی اللّه، بغیر اذنه (البیان فی تفسیر القرآن، السید ابوالقاسم الموسوی الخویی، ص 397).
2- (2) . به مبحث آسیب های ترجمه های مستشرقان مراجعه فرمایید.
3- (3) 1. Sale.
4- (4) . اچ. جی. سَرور ( rawraS .G.H ) مسلمان هندی که قرآن را در سال 1930م. به انگلیسی ترجمه کرد و در مقدمه ترجمه خویش به «سیل» به شدت انتقاد کرده است.