منطق ترجمه قرآن صفحه 9

3. «ترجمه»، از ریشه «رجم» کلدانی به معنای افکندن است. (1)در فرهنگ تطبیقی عربی به زبان های سامی و ایرانی آمده است:

«تَرجَم (به زبان دیگری درآوردن): در زبان آرامی و عبری تِرجِم (2) و در زبان سریانی، برابر تَرجِم (3) است». (4)

کاربردهای واژه ترجمه

واژه «ترجمه»، درطول تاریخ در معانی مختلفی استعمال شده است از جمله:

1. بیان سیره و اخلاق ونسبت اشخاص؛ ازاین رو، به شرح حال بزرگان «ترجمه احوال یا ترجمه مولف» گفته می شد؛ بنابراین «کتاب تراجم» به کتابی گفته می شود که به سرگذشت و احوال اشخاص و یا شخص معینی می پردازد؛ (5)2. به مقدمه کتاب که دیباچه یا گزارشی از کتاب است «ترجمه الکتاب» گفته می شود؛ (6)3. تبلیغ و رساندن کلام به کسی که آن را نشنیده است؛ (7) ازاین رو، به واسطه های سیاسی و تجاری میان دولت ها و ملت های غیر اسلامی، ترجمان اطلاق می شده است و این یکی از منصب های حکومت عثمانی به شمار می آمد؛ (8)4. رمز و معمّا؛ (9)5 . تفسیر و شرح کلام به زبان اصلی؛ ازاین رو طبری و زمخشری «ترجمه» را به

1- (1) . محیط المحیط، پطرس البستانی، به نقل از تاریخ قرآن، محمود رامیار، ص 646.
2- (2) 1. Tergem.
3- (3) 2. Targem.
4- (4) . فرهنگ تطبیقی عربی به زبان های سامی و ایرانی، دکتر محمد جواد مشکور، ج1، ص 98.
5- (5) . الذریعه، آغا بزرگ الطهرانی، ج 4، ص 95 و 98
6- (6) . المنجد فی اللغه، ص 60 و نیز نک: اقرب الموارد، کلمه ترجمه.
7- (7) . تاریخ قرآن، دکتر رامیار، ص 646
8- (8) . دائرهالمعارف الاسلامیه، ج 5، ص 22 - 23
9- (9) . لغت نامه دهخدا، ماده ترجمه