- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- اشاره 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- اشاره 40
- جمع بندی مطالب: 45
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 46
- الف) اجتماعی 47
- اشاره 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- اشاره 84
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- اشاره 157
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- اشاره 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
(لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ)1 ؛ «به یقین، ما فرستادگان خود را با دلایلی روشن (از منطق و معجزه) فرستادیم و با آنها کتاب (آسمانی) و وسیلۀ سنجش (معانی و شناسایی حق از باطل و وزن اشیای خارجی) فرو فرستادیم تا مردم (در زندگی دنیا) به قسط و عدل برخیزند».
قرآن کریم آیاتی را نیز به موضوع قسط و عدل به عدالت اجتماعی و اصلاح وضعیت های نابسامان اختصاص داده است.
(إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ)2 ؛ «به راستی که خداوند شما را به عدل و احسان فرمان می دهد».
(فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ)3 ؛ «در میان دو گروه پیکارجو، از اهل ایمان به عدالت آشتی دهید و عدالت پیشه کنید که خداوند عدالت پیشه گان را دوست دارد».
با تأکیدهای یاد شده از قرآن، می توان کلام امیرالمؤمنین علی علیه السلام را خوب دریافت که می فرمایند: «وَأشْهَدُ أَنَّه عَدْلٌ عَدَلَ و حَکَمٌ فَصَلَ(1) ؛ و شهادت می دهم که خداوند، عادل و مجری عدالت است و همچنین داوری عادل است که حق و باطل را از هم جدا می کند».
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مأمور به اجرای عدالت در جامعه شد و خداوند سبحان در این باره می فرماید: (وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَیْنَکُمُ)5 ؛ «من مأمور شده ام که در میان شما عدالت را برقرار کنم».
1- (4) نهج البلاغه، ترجمۀ دشتی، خطبۀ 214، فراز 1، ص 438 و ترجمۀ فیض، خطبۀ 205، ص 675.