- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- اشاره 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- اشاره 40
- جمع بندی مطالب: 45
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 46
- الف) اجتماعی 47
- اشاره 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- اشاره 84
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 4) وضع زنان 90
- 3) انسان کشی 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- اشاره 157
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- اشاره 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
2) فقر معنوی و فرهنگی
امّا فقر در بُعْد معنوی و دین باوری نیز، بیشترین زیان را به انسان می رساند.
از این رو، پیامبر بزرگ به حاکمان یادآور می شود که به مبارزه با فقر همت گمارند و ریشه های آن را از بُن برآورند تا زمینۀ بی عقیدگی و سست ایمانی مردم فراهم نشود.
پیامبر عظیم الشأن اسلام صلی الله علیه و آله به روایت امام صادق علیه السلام فرمودند:
«... فَنادی الصُّْلاهَ جامِعه! و امَر المُهاجِرین و الانصار بالسلاح، فأجْتَمَعَ النّاس، فَصَعِدَ المنبر فَنَعی الیهم نَفْسَه فقال أذَکِّر اللهَ الوالی مِنْ بَعْدی عَلی امُّتی... وَ لَمْ یفْقِرهم فَیکْفِرَهم...(1) ؛ فریاد زدند: «الصلاه جامِعَه» [تا همه مردم گردآیند] و خود به مهاجران و انصار فرمان داد که سلاح برگیرند، پس مردمان جمع شدند، پیامبر بر منبر رفت و خبر نزدیک شدن مرگ خویش را به ایشان داد و فرمود: خدا را به یاد هر حاکمِ اسلامی پس از خود می آورم... [دربارۀ عمل به وظایفش، از جمله اینکه] مردمان را فقیر نکند که در نتیجه کافرشان خواهد کرد».
با توجه به گستردگی مفاسد برخاسته از فقر، ناگزیر باید فقرزدایی از هدف های اصولی اصلاح طلبان باشد تا امنیت، آرامش و آسایش توده های محروم در پرتو اصلاحات تحقق یابد و این انسان های نجیب و درمانده، از زیربار سنگین محرومیت رهایی یابند. در اینجا، به دو سخن از دو مصلح راستین اشاره می کنیم تا راه گشای فرهیختگان و انسان دوستانِ دلسوز باشد و جهت گری اصلی کار اصلاح طلبان را بیش از پیش روشن کند.
1- (1) کافی، ج 1، ص 406.