- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- اشاره 15
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- اشاره 30
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- اشاره 40
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- جمع بندی مطالب: 45
- اشاره 46
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 47
- الف) اجتماعی 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- اشاره 84
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- اشاره 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- اشاره 157
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- اشاره 178
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
امام حسین علیه السلام نیز هدف خود را از قیام کربلا چنین بیان می فرماید:
«من از روی مستی و گردنکشی و ستمکاری قیام نکرده ام، بلکه قصد اصلاح در امت جدّم را دارم؛ می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کرده و بر سیرۀ جدّ و پدرم (دین الهی) حرکت کنم.»(1)
براساس آنچه گذشت، اصلاحاتی می تواند در جامعه مؤثر باشد که برپایۀ آموزه های دینی و متأثر از ارزش های الهی و توحیدی باشد؛ در غیر این صورت، جامعه نه تنها اصلاح نخواهد شد، بلکه به وضعی تأسف بار نیز دچار می شود.
ب) نقش قانون
یکی از عناصر مؤثر در اصلاح و دست یابی به وضعیت مطلوب «نقش قانون» است. در هر جامعه ای، باید قوانین و مقرراتی وجود داشته باشد تا از برخورد و تزاحم میان تمایلات افراد جلوگیری کرده و همچنین وظایف و تکالیف افراد را نسبت به یک دیگر مشخص کند. تا آنجا که تاریخ نشان می دهد، هیچ جامعه ای از وجود قانون عاری نبوده است.
خداوند سبحان، نخستین قانون گذار است و در این راستا، کتابی را که در بردارندۀ قانون و پیامبری را که مجری قانون است فرستاد تا از ابتدای خلقت، بشر بر مدار قانون مسیر زندگی خود را طی کند و سنت ارسال پیامبران در طول تاریخ ادامه داشته است تا اختلاقی در جوامع به وجود نیاید.
1- (1) بحارالانوار، ج 44، ص 329.