- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- اشاره 30
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- اشاره 40
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- جمع بندی مطالب: 45
- اشاره 46
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 47
- الف) اجتماعی 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- اشاره 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- اشاره 157
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- اشاره 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
اصلاحات با جهت گیری عدالت اجتماعی، بستری امن برای جامعه و زندگی مردم ایجاد می کند. تا افراد جامعه به قدرت مادی، معنوی و آسایش روانی خویش دست یابند از سویی فاصله های طبقاتی کاسته شود و از سوی دیگر، بازپس گیری اموال نامشروع و رساندن این اموال به صاحبان اصلی اش تحقق یابد؛ بنابراین، اگر اصلاحات در پرتو عدالت تحقق پیدا کند، به دنبالش همۀ آرمان ها و ارزش های اسلامی و انسانی تحقق خواهند یافت.
د) نقش مردم
از دیگر عناصر مؤثر در اصلاح، نقش مردم است. انبیا و ائمه علیهم السلام در اصلاحات خود، نیروهای مردم را نادیده نمی گرفتند. کوشش آنها این بود که مردم خود بکوشند و برای اصلاحات قیام کنند. خواستۀ تمامی انبیا، حرکت مردمی برای اصلاح جامعه بوده است و همواره برای برپایی قسط و عدل در جامعه از مردم استفاده می کردند و در تلاش بودند تا نیروهای نهفتۀ مردم را بیدار کنند و در نتیجه، مردم خود جهت برپایی یک جامعۀ توحیدی حرکت کنند.
(لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ)1 ؛ «به یقین ما فرستادگان خود را با دلایلی روشن فرستادیم و با آنها کتاب و وسیلۀ سنجش فرو فرستادیم تا مردم (در زندگی دنیا) به قسط و عدل برخیزند».
آیۀ فوق می گوید انبیا کوشش داشتند که مردم را طوری تربیت کرده و پرورش دهند که خود قیام به قسط و عدل کنند.
آیت الله طالقانی در این زمینه بیان جالبی دارند که به نقل آن می پردازیم: