- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- اشاره 15
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- اشاره 30
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- اشاره 40
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- جمع بندی مطالب: 45
- اشاره 46
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 47
- الف) اجتماعی 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- اشاره 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- اشاره 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- اشاره 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- اشاره 178
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
(إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ)1 ؛ «جز این نیست که همۀ مؤمنان با هم برادرند، پس (در تمام اختلافات) میان دو فرد یا دو گروه برادران تان اصلاح نمایید و از خدا پروا کنید شاید مورد ترحم قرار گیرید».
تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات
فرق بین صلح (سازش) در این آیه ها، این است که در آیۀ نهم بعد از جنگ و ستیز دعوت بدان شده است، خواه دو طرف دعوا از یک دین و مذهب باشند یا از دو طایفۀ غیرمسلمان؛ امّا تأکید آیۀ دهم، پیش گیری از جنگ و دعواست؛ یعنی حکم می کند که پیش از بروز اختلاف و هرگونه نزاعی، میان خود سازش به وجود آورید و نگذارید روابط دو برادر دینی تیره و تار شود؛ ضمن اینکه باید به برطرف کردن اختلاف بین دو نفر که دارای یک دین و مذهب هستند، بیشتر توجه داشت.
به بیان دیگر، بین مسئلۀ صلح در این دو آیه، دو تفاوت وجود دارد:
1) در آیۀ نهم به اصلاح گری بعد از جنگ و جلوگیری از گسترش آن اشاره دارد؛ ولی آیۀ دهم پیش گیری از جنگ و حالت دفع را می رساند.
2) آیۀ نهم عمومیت دارد و بیانگر صلح بین دین داران و غیردین داران است؛ امّا آیۀ دهم مخصوص دین داران است.(1)
آشتی دادن، آن قدر اهمیت دارد که اگر اصلاح کننده به قصد برقراری سازش، کلام دروغی را بر زبان جاری کند، دروغ به حساب نمی آید و گناه برایش محسوب نمی شود.
1- (2) آیت الله زین العابدین باکویی، تفسیر سورۀ حجرات، ص 91 و 92 (سیمای خانواده).