- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- اشاره 30
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- اشاره 40
- جمع بندی مطالب: 45
- اشاره 46
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 47
- الف) اجتماعی 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- اشاره 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- اشاره 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- اشاره 163
- قرائت های انحرافی از دین 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- اشاره 176
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- اشاره 178
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
اصلاح رابطۀ فرد و جامعه با خداوند است. اگر جامعه ای می خواهد وضع دنیایش به سامان برسد، باید وضع خود را با آخرت اصلاح کند. درواقع، میان اصلاح آخرت و اصلاح دنیا یک ارتباط تکوینی و حقیقی است نه صوری و اعتباری.
امام علی علیه السلام در جای دیگر می فرمایند:
«وَ لاتُصْلِحْ دُنیاکَ بِمَحْقِ دینکَ فَتَکُونَ من الأَخْسَرینَ اعْمالاً؛فکر نکنید که با پشت کردن به دین و کنار گذاشتن آن، دنیای تان اصلاح می شود که در این صورت بیشترین خسارت را خواهید کرد».(1)
در تعبیر دیگری می فرمایند: «لایتْرُکُ النّاسُ شیئاً مِنْ أمْرِ دینِهِمْ لِلاصلاحِ دنیاهُمْ الاّ فَتَحَ اللهُ عَلَیهمْ ما هُوَ اضرُّ مِنْهُ؛مردمی که دنبال اصلاح امور خود هستند، اگر بخواهند با ترک دین و کم گذاشتن از آن، دنیای خود را اصلاح کنند، نه تنها اصلاح حاصل نخواهد شد، بلکه خدا شرایطی را برای آنها فراهم می کند که بدتر از وضع گذشتۀ آنان است».(2)
این امر، یک سنّت الهی است که از زبان امام معصوم بیان می شود و در صحت آن جای هیچ تردیدی نیست. تعابیر دیگری هم در کلمات اهل بیت علیه السلام وجود دارد که نشان می دهد اصلاح واقعی از مسیر دین عبور می کند و پشت کردن به تعالیم و ارزش های دین، جامعه را از اصلاحات واقعی باز خواهد داشت.
1- (1) نهج البلاغه، ترجمۀ فیض، نامۀ 43، فراز 2، ص 961 و ترجمۀ دشتی، فراز 3، ص 551.
2- (2) «مردم برای اصلاح دنیا چیزی از دین را ترک نمی گویند، جز آن که خدا آنان را به چیزی زیان بارتر دچار خواهد ساخت» (نهج البلاغه، ترجمۀ دشتی، حکمت 106، ص 648 و ترجمۀ فیض، حکمت 103 ص 1135.)