- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- اشاره 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- اشاره 40
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- جمع بندی مطالب: 45
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 46
- الف) اجتماعی 47
- اشاره 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- اشاره 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 4) وضع زنان 90
- 3) انسان کشی 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- اشاره 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- اشاره 178
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
امام علی علیه السلام می فرماید: «... و ما اخَذَ اللهُ علی العُلَماءِ انْ لایقارُّوا علی کِظَّهِ ظالمٍ و لا سَغَبِ مَظْلومٍ...؛و خداوند از عالمان و اندیشمندان پیمان گرفته بود که در برابر پرخوری و شکم بارگی ستمکاران و گرسنگی ستم کشان خاموشی نگزنیند...».(1)
بنابراین، اصلاح اقصادی، بسترِِ دیگری از بسترهای مناسب اصلاحات است و تا روابط ظالمانۀ اقتصادی اصلاح نشود (تا نرخ گذاری ها به دلخواه سودپرستان است، تا تولید جنس ها و کالاها معیاری ندارد و بر آنها نظارتی نمی شود؛ و اگر هم نظارتی بشود، با انواع ترفندها از پیش چشم ناظران می گریزند و تا توّرم ساختگی حَرث و نَسل را به نابودی کشیده است و فشار بر طبقات کم درآمد روزافزون است تا بازارها کنترلی ندارد و استثمار و حق کشی رواج دارد) چگونه اصلاحات امکان خواهد داشت؟! مگر اصلاحات جز در قلمرو این مفاسد مفهومی می تواند داشته باشد؟!
اجرای اصلاحات در مسائل اقتصادی و برقراری روابط عادلانۀ اقتصادی در میان قشرهای جامعه و نیز استفادۀ بهینه و دور از هرگونه اسراف، نقش مؤثری در زندگی بشر دارد و هر زمان که به آن عمل شود، عامل بقایای مسلمانان و اسلام شمرده خواهد شد.
جمع بندی مطالب:
از منظر اسلام، اصلاح امور از وظایف تخلف ناپذیر رهبران و نیز وظیفۀ عموم مسلمین شمرده شده است. اصلاحات باید در زمینه هایی همچون پیوند اجتماعی، اعتلا بخشیدن به حیات اجتماعی و رفع نابسامانی ها و کاستی های
1- (1) نهج البلاغه، ترجمۀ دشتی، خطبۀ 3، فراز 16 و 17، ص 48.