- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- اشاره 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- اشاره 40
- جمع بندی مطالب: 45
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 46
- الف) اجتماعی 47
- اشاره 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- اشاره 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- اشاره 157
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- اشاره 176
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- اشاره 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
قرآن مجید در این رابطه می فرماید:
(إِنْ أُرِیدُ إِلاَّ الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ ما تَوْفِیقِی إِلاّ بِاللّهِ)1 ؛ «من تا آنجا که بتوانم، جز اصلاح [حال جامعه را] نمی خواهم و توفیق من جز به یاری خدا نیست».
با نیم نگاهی به تاریخ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز می بینیم این رهبر دلسوز، آگاه و مصلح، مردم عصر جاهلیت را از لجن زارهای فساد و تباهی بیرون کشیده و نور ایمان را بر دل های آنها تابانید تا راه صحیح سعادت و خوش بختی را پیدا کنند و با پیروی از این راه نجات یابند.
امیرالمؤمنین علی علیه السلام دربارۀ بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند:
«... بَعَثَهُ وَ النّاسُ ضُلاّلٌ فی حَیرَهٍ و حاطِبُونَ (خاطِبُونَ) فی فِتْنَهٍ، قَدِ اسْتَهْوَتْهُمُ الأهْواءُ وَ اسْتَزَلِّتْهُمُ الکِبْریاءُ وَ اسْتَخَفَّتْهُمُ الجاهِلَیهُ الْجَهْلاءُ، حَیاری فی زَلْزالٍ مِن الأمْر، وَ بَلاءٍ مِنَ الْجَهل، فَبالَغَ فی النّصیحهِ و مَضی علی الطریقهِ...(1) ؛ خدا پیامبر اسلام را به هنگامی مبعوث فرمود که مردم در حیرت و سرگردانی بودند و راه درست را از نادرست نمی شناختند، در فتنه ها به سر می بردند و در بند هوا و هوس گرفتار بودند و استکبار و خودخواهی آنان را از راه درست منحرف ساخته بود و نادانی های جاهلیت، پَست و خوارشان کرده و در امور زندگی حیران و سرگردان بودند و بلای جهل و نادانی دامن گیرشان بود. پس پیامبر صلی الله علیه و آله خیرخواهی و اصلاح گری را به حدّ اعلی رساند و به راه شان آورد...».
امام علی علیه السلام در جای دیگری از نهج البلاغه می فرمایند:
«وَ انْتُمْ مَ - عْشَرَ الْعَرَبِ عَلی شَرِّ دینٍ و فی ش - رِّ دارٍ، مُنیخ - ُونَ بَی - نَ
1- (2) نهج البلاغه، ترجمۀ دشتی، خطبۀ 95، ص 178.